liste
liste1

Güneş Çarpması ( insolasyon ) tanımı ve ilkyardım

Ekleyen: ilketkinlik | Okunma Sayısı: 964

GÜNEŞ ÇARPMASI (İNSOLASYON)

Yazın sıcakların yükselmesiyle birlikte güneşten korunmak hayati önem taşımaktadır. Çünkü sıklıkla çocuklarda görülmekle birlikte erişkinlerde de görülebilen güneş çarpması kimi zaman hayatı tehdit eden bir durumdur. Günlük hayatta sıklıkla karşılaşılabilen bu hastalığı bilmekte oldukça fayda var.


TANIMI

Güneş çarpması, boyun, ense ve kafanın uzun süre ve yoğun güneş etkisine maruz kalması durumunda oluşan, şiddetli sıcağın yol açtığı bir nevi doku hasarıdır. Kişiler güneş altında uzun süre kalırlarsa aşırı ısı durumunda vücudumuzun ter bezleri tuzlu salgı şeklinde bu aşırı vücut ısısını dengeleyemez ve vücutta kaldırabileceğinden fazla ısı kalarak hararete dönüşür. Aşırı su kaybından dolayı kan koyulaşır. Bu durumdan genel metabolizma dengesi etkilenir, beynin alt tarafındaki ısı düzenleme merkezi bozulur. Isı düzenleme merkezi vücut ısısı kontrol edemez hale gelir, 36,5-37 ‘C de tutamaz, ısıyı kaybedemez. ve vücut ısısı hızla yükselir. Bu nedenle beyin hücrelerinde tahribat oluşur; bey ödemi ile kanamaları görülebilir.


TETİKLEYİCİ FAKTÖRLER

Bu süreci halihazırdaki bir enfeksiyon veya kronik hastalık daha da hızlandırır ve ayrıca bulunan ortamdaki havanın nem oranı, durgunluğu, kişinin üzerindeki giysilerin kalınlığı tetikleyici faktörlerdir.


KİMLER YAŞAYABİLİR?

Her ne kadar literatürde bu hastalığın hava sıcaklığının 40 santigrat derecenin üzerine çıktığında baş gösterdiği yazsa da, her insanın sıcağa dayanıklılığı çok farklıdır. Çocuklar, yaşlılar, kronik rahatsızlığı olan ya da moral çöküntüsü içinde olanlar, güneşi az gören ülkelerde yaşayanlar, kafasında saçı olmayan veya seyrek saçlı insanlar ve açık tenli insanlar daha düşük derecelerde de güneş çarpması yaşayabilirler.


GÜNEŞ ÇARPMASININ SEBEPLERİ:

İnsanların, kafalarını korumadan uzun süre deniz kenarı veya arazide direkt şiddetli güneş ışınlarına maruz kalma durumunda oluşur. Bilhassa çocuk ve yaşlıların trafikte taşıt içinde kalmaları güneş çarpmasının zamanla artan sebeplerinden biridir.


BELİRTİLERİ:

Yaz aylarında uzun süre doğrudan güneşe maruz kalmış insanlarda şu belirtiler gözlenmektedir.
1- Deride kızarıklık, kuruluk ve gerginlik
2- Şiddetli baş ağrısı,
3- Bulantı, kusma
4- Yüksek ateş ( 41 - 42 derece) , bilinç kaybı
5- Nabız sayısında artış
6- Terlemenin olmaması
7- Baş dönmesi
8- İç huzursuzluğu
9- Kalp çarpıntısı
10- Kas krampları
11- Genel halsizlik


HASTALIĞIN GİDİŞATI

Güneş çarpması durumunda bulantı, baş ağrısı ve baş dönmesi gibi tipik semptomlar esas güneş çarpmasından birkaç saat sonra hissedilir. Eğer kafa serinletilirse veya gölgeye gidilirse veya kafa güneşten korunursa bu semptomlar kısa bir süre sonra kendiliklerinden kaybolur.


Ne yazık ki güneş çarpması kapsamında bazen da komplikasyonlar olabiliyor. Özellikle şuurda bozukluk ya da bilinç kaybı yaşanabiliyor. Nadiren de olsa beyin ödemi bile oluyor ve bu da beyinde basınç oluşmasına sebep oluyor. Bu durum nefes darlığına, kramp ataklarına hatta komaya kadar götürebileceği için acilen hastaneye gidilmesi gerekir.


Küçük çocuklarda bu durum çok çabuk menenjite dönüşebilir.


İLKYARDIM:

1- Panik yapılmamalı.
2- Her şeyden önce hasta serin ve havadar bir yere taşınmalıdır. Serinletici jeller kullanılabilir.
3- Vücut ısısı düşürülmelidir.
4- Vücudunu sıkan giysiler mutlaka gevşetilmelidir.
5- Varsa soğuk- ılık arası duşa sokulur (çok soğuk olmamalı).
6- Hastanın kafası ve göğüs kısmı daha yukarda olmalı. Hasta kusmak istiyorsa yan döndürülmeli. Hasta kusuyorsa baş yana çevrilmeli.
7- Hastanın bilinci yerindeyse içecek bir şeyler (soğuk içecekler) verilmeli ve kaybedilen su ve tuzlar yerine konmalı.
8- Daha sonra mineral kaybını dengelemek için 1 lt suya 1 tatlı kaşığı sofra tuzu (deniz veya kaya tuzu tercih edilmeli) karıştırılıp içirtilmeli, her 10 dakikada bir yudum verilmeli.
9- Şuur bozukluğu veya kaybı ve diğer dikkat çekici anormallik durumunda hemen doktor-ambulans çağrılmalı.
10- Deride terleme oluncaya kadar işleme devam edilir, çünkü terin buharlaşması ısıyı düşürür. Her ne kadar terleme olayı vücut ısımızı düşürüyor olsa da bazı durumlarda vücut ısısının düşmesi mümkün olmaz. Çok sıcak günlerde doğrudan güneş altında bulunmak, ısı kaynaklarına yakın çalışmak, vücudun ateşini artıran hastalıklar gibi durumlarda vücut ısısını düşürmek için ter bezlerinin çalışması yetersiz kalmaktadır.
11- Tıbbi yardım gelene kadar başa, göğse, koltuk altı ve kasıklara soğuk su ile ıslatılmış bez konmalı, varsa soğuk ve ıslak çarşafa sarılmalı. Eğer ateş aşırı yüksekse ve düşürülemiyorsa bütün vücuda ıslak uygulanması çok yerinde olacaktır.
12- Herhangi bir bedensel aktiviteden uzak durulmalı, sabırlı olunmalı ve nekahat dönemi hasta kendini toparlayana kadar uzatılmalı.
13- Hastanın güneş yanığı varsa tedavisinin yapılması da büyük önem taşımaktadır.


GÜNEŞ ÇARPMASI DURUMUNDA YAPILMAMASI GEREKENLER

1- Hastanın bilinci yerinde değilse içecek vermemeli.
2- Alkol koklatmamalı.
3- Alkollü ve gazlı içecekler vermemeli.
4- Katı yiyecek verilmemeli.


ÇOCUKLARIN GÜNEŞ ÇARPMASINDAN KORUNMASI İÇİN NELER YAPILMALIDIR?

1- Çocukların kafalarını korumadan sabah 10:00 ile öğleden sonra 16:00 arasında dışarı çıkmalarına izin verilmemeli.
2- Çocuğunuza gölge kuralını öğretmeli. “Gölgen senden küçükse güneş altında kalma” telkinini sık sık işlemeli.
3- Koruyucu giysilere önem vermeli.
4- Koruyucu krem olarak kaliteli malzemeler kullanmalı.
5- Su ve beyaz kum güneş ışığını yansıtan faktörlerdir. Kumsallarda iken korunmaya ayrıca önem vermeli.


GÜNEŞ ÇARPMASINA KARŞI KORUYUCU ÖNLEMLER

1- Güneşli günlerde kafa bir şapka, eşarp veya şemsiye ile korunmalı.
2- Yüksek faktörlü güneş koruyucuları kullanılmalı.
3- Ense ve boyun bölgesi de aynı şekilde korunmalı.
4- Çok miktarda su tüketilmeli.
5- Tatil döneminde güneşe birden çıkılmamalı, süre yavaş yavaş uzatılmalı ve güneşin dik olduğu saatlerde güneşe çıkılmamalı.
6- Yaz aylarında şehir ortamında yolculuğa mümkünse günün serin saatlerinde ve bol su ile çıkmalı.

• İlketkinlik Online Test Merkezi

• İlketkinlik Eğlence Merkezi

Sitemiz, hukuka, yasalara, telif haklarına ve kişilik haklarına saygılı olmayı amaç edinmiştir. Sitemiz, 5651 sayılı yasada tanımlanan yer sağlayıcı olarak hizmet vermektedir. İlgili yasaya göre, site yönetiminin hukuka aykırı içerikleri kontrol etme yükümlülüğü yoktur. Bu nedenle, sitemiz uyar ve kaldır prensibini benimsemiştir. Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan bir biçimde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahipleri veya meslek birlikleri, fatih(at)ilketkinlik.com mail adresinden bize ulaşabilirler. Şikayet yerinde görüldüğü takdirde ihlal olduğu düşünülen içerikler sitemizden kaldırılacaktır.Sitemiz hiçbir şekilde kar amacı gütmemektedir ve sitemizde yer alan tüm materyaller yalnızca bilgilendirme ve eğitim amacıyla sunulmaktadır.

üst