liste
liste1

Kaynaştırma Nasıl Olur Örnekli Konu Anlatımı

Ekleyen: ilketkinlik | Okunma Sayısı: 7067

Türkçede sözcüklere ekler getirilirken, bazen sözcük ile ek arasına yardımcı (kaynaştırıcı) sesler girer. Bu olaya “kaynaştırma” denir.

NOT: “Kaynaştırma” olayının olduğu yerde aynı zamanda “ünsüz türemesi” de vardır. Çünkü sözcük ile ekte bulunmayan bir ses (kaynaştırma ünsüzleri) ortaya çıkmıştır.


Kaynaştırma olayı değişik biçimlerde görülür:

a)  Kaynaştırma Ünsüzleri

Türkçenin ses özelliklerine göre, iki ünlü yan yana gelemez. Ünlüyle biten bir sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde, sözcük ile ek arasına “y, ş, s, n” ünsüzlerinden biri getirilerek kaynaştırma yapılır.

Kaynaştırma ünsüzleri:  y, ş, s, n     ( y a ş a s ı n )

Sözcük     Ek
bahçe    –   e       →    bahçeye
sofra     –   ı        →    sofrayı
çınla     –   acak  →    çınlayacak
yürü      –   erek  →    yürüyerek
anla       –   an    →    anlayan
                                     kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)

iki         –   er      →    ikişer
altı        –   ar      →    altışar
                                    kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)

çanta     –   ı       →    çantası
beste     –   i       →    bestesi
                                       kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)

pasta     –   ın     →    pastanın
Gözde   –   in      →    Gözde’nin
                                         kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)


b)  Koruyucu Ünsüz

“ile” sözcüğü ve ekfiilin “idi, imiş, ise” çekimleri, ünlüyle biten sözcüklere getirildiğinde araya “y” ünsüzü girer, bunların başındaki “i” ünlüsü düşer. Eklenen kısım büyük ünlü uyumuna uyar. Bir anlamda kaynaştırma göreviyle kullanılan “y” ünsüzüne “koruyucu ünsüz” denir.

araba      ile    →   arabayla

yaşlı       idi    →   yaşlıy
                                   
araba      ile    →   arabayla

sinirli     imiş   →   sinirliymiş

pahalı     ise    →   pahalıysa
                                  koruyucu ünsüz
                                  (*ünsüz türemesi / *ünlü düşmesi)


c)  Zamir n’si  (Adıl n’si)

Ünlüyle biten bazı zamirlerden (bu, şu, o…) sonra ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde araya “n” ünsüzü girer. Zamir ile ek arasında kaynaştırma görevi yapan “n” ünsüzüne, “zamir n’si” (adıl n’si) denir.

bu     dan  →   bundan

şu     da    →   şunda
                         zamir n’si  (*ünsüz türemesi)Türkçede sözcüklere ekler getirilirken, bazen sözcük ile ek arasına yardımcı (kaynaştırıcı) sesler girer. Bu olaya “kaynaştırma” denir.

NOT: “Kaynaştırma” olayının olduğu yerde aynı zamanda “ünsüz türemesi” de vardır. Çünkü sözcük ile ekte bulunmayan bir ses (kaynaştırma ünsüzleri) ortaya çıkmıştır.


Kaynaştırma olayı değişik biçimlerde görülür:

a)  Kaynaştırma Ünsüzleri

Türkçenin ses özelliklerine göre, iki ünlü yan yana gelemez. Ünlüyle biten bir sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde, sözcük ile ek arasına “y, ş, s, n” ünsüzlerinden biri getirilerek kaynaştırma yapılır.

Kaynaştırma ünsüzleri:  y, ş, s, n     ( y a ş a s ı n )

Sözcük     Ek
bahçe    –   e       →    bahçeye
sofra     –   ı        →    sofrayı
çınla     –   acak  →    çınlayacak
yürü      –   erek  →    yürüyerek
anla       –   an    →    anlayan
                                     kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)

iki         –   er      →    ikişer
altı        –   ar      →    altışar
                                    kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)

çanta     –   ı       →    çantası
beste     –   i       →    bestesi
                                       kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)

pasta     –   ın     →    pastanın
Gözde   –   in      →    Gözde’nin
                                         kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)


b)  Koruyucu Ünsüz

“ile” sözcüğü ve ekfiilin “idi, imiş, ise” çekimleri, ünlüyle biten sözcüklere getirildiğinde araya “y” ünsüzü girer, bunların başındaki “i” ünlüsü düşer. Eklenen kısım büyük ünlü uyumuna uyar. Bir anlamda kaynaştırma göreviyle kullanılan “y” ünsüzüne “koruyucu ünsüz” denir.

araba      ile    →   arabayla

yaşlı       idi    →   yaşlıy
                                   
araba      ile    →   arabayla

sinirli     imiş   →   sinirliymiş

pahalı     ise    →   pahalıysa
                                  koruyucu ünsüz
                                  (*ünsüz türemesi / *ünlü düşmesi)


c)  Zamir n’si  (Adıl n’si)

Ünlüyle biten bazı zamirlerden (bu, şu, o…) sonra ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde araya “n” ünsüzü girer. Zamir ile ek arasında kaynaştırma görevi yapan “n” ünsüzüne, “zamir n’si” (adıl n’si) denir.

bu     dan  →   bundan

şu     da    →   şunda
                         zamir n’si  (*ünsüz türemesi)

• İlketkinlik Online Test Merkezi

• İlketkinlik Eğlence Merkezi

SON EKLENEN YAZILAR
4. Sınıf İngilizce Prepositions ( yer edatları ) Etkinliği3. Sınıf Matematik Toplama İşlemi Problemleri3. Sınıf Matematik Karışık Problemler Etkinliği 23. Sınıf Matematik Çevre Problemleri Etkinliği1. Sınıf Türkçe 5N1K, Hikaye Yazma ve Hecelere Ayırma Etkinliği
1. Sınıf Türkçe Tekerleme ve Dikte Çalışması3. Sınıf Türkçe Cümlede Anlam ve Dilbilgisi Kuralları TestiÇember ve daire ile ilgili üniversite sınavında çıkmış sorular - 32 SoruÇemberin temel elemanları, Çemberde açılar, Çemberde Teğet, Dairenin çevresi ve alanı test soruları - 48 SoruÇember ve daire karışık çözümlü sorular, çember ve daire yazılıya hazırlık soruları
Çember ve dairede benzerlik çözümlü sorular, özet konu anlatımıDairenin çevresi ve alanı çözümlü sorular, özet konu anlatımıTeğetler dörtgeni, kirişler dörtgeni çözümlü sorular ve özet konu anlatımıÇemberde teğet, iki çemberin ortak teğetleri çözümlü sorular, özet konu anlatımıÇemberde açı, Çemberde iç açı - merkez açı - dış açı, Çemberde teğet çözümlü sorular, özet konu anlatımı
Çemberin temel elemanları çözümlü test soruları, özet konu anlatımıÇarpanlara ayırma üniversite sınavında çıkmış sorular - 30 SoruÇarpanlara ayırma ile ilgili test soruları - 58 SoruÇarpanlara ayırma çözümlü sorular ve özet konu anlatımıPolinomlar üniversite sınavında çıkmış sorular - 35 Soru
Polinomlar çözümlü test soruları - 120 SoruBir polinomun çarpanları, asal ve indirgenemeyen polinomlar çözümlü sorularPolinomlarda dört işlem, polinomun dereceleri çözümlü sorular, özet konu anlatımıPolinomlar, polinomlarda eşitlik çözümlü sorular, özet konu anlatımıİkinci dereceden denklem ve fonksiyonlarla ilgili üniversite sınavında çıkmış sorular - 28 Soru

Sitemiz, hukuka, yasalara, telif haklarına ve kişilik haklarına saygılı olmayı amaç edinmiştir. Sitemiz, 5651 sayılı yasada tanımlanan yer sağlayıcı olarak hizmet vermektedir. İlgili yasaya göre, site yönetiminin hukuka aykırı içerikleri kontrol etme yükümlülüğü yoktur. Bu nedenle, sitemiz uyar ve kaldır prensibini benimsemiştir. Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan bir biçimde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahipleri veya meslek birlikleri, fatih(at)ilketkinlik.com mail adresinden bize ulaşabilirler. Şikayet yerinde görüldüğü takdirde ihlal olduğu düşünülen içerikler sitemizden kaldırılacaktır.Sitemiz hiçbir şekilde kar amacı gütmemektedir ve sitemizde yer alan tüm materyaller yalnızca bilgilendirme ve eğitim amacıyla sunulmaktadır.