liste
liste1

Kaynaştırma Nasıl Olur Örnekli Konu Anlatımı

Ekleyen: ilketkinlik | Okunma Sayısı: 3810

Türkçede sözcüklere ekler getirilirken, bazen sözcük ile ek arasına yardımcı (kaynaştırıcı) sesler girer. Bu olaya “kaynaştırma” denir.

NOT: “Kaynaştırma” olayının olduğu yerde aynı zamanda “ünsüz türemesi” de vardır. Çünkü sözcük ile ekte bulunmayan bir ses (kaynaştırma ünsüzleri) ortaya çıkmıştır.


Kaynaştırma olayı değişik biçimlerde görülür:

a)  Kaynaştırma Ünsüzleri

Türkçenin ses özelliklerine göre, iki ünlü yan yana gelemez. Ünlüyle biten bir sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde, sözcük ile ek arasına “y, ş, s, n” ünsüzlerinden biri getirilerek kaynaştırma yapılır.

Kaynaştırma ünsüzleri:  y, ş, s, n     ( y a ş a s ı n )

Sözcük     Ek
bahçe    –   e       →    bahçeye
sofra     –   ı        →    sofrayı
çınla     –   acak  →    çınlayacak
yürü      –   erek  →    yürüyerek
anla       –   an    →    anlayan
                                     kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)

iki         –   er      →    ikişer
altı        –   ar      →    altışar
                                    kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)

çanta     –   ı       →    çantası
beste     –   i       →    bestesi
                                       kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)

pasta     –   ın     →    pastanın
Gözde   –   in      →    Gözde’nin
                                         kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)


b)  Koruyucu Ünsüz

“ile” sözcüğü ve ekfiilin “idi, imiş, ise” çekimleri, ünlüyle biten sözcüklere getirildiğinde araya “y” ünsüzü girer, bunların başındaki “i” ünlüsü düşer. Eklenen kısım büyük ünlü uyumuna uyar. Bir anlamda kaynaştırma göreviyle kullanılan “y” ünsüzüne “koruyucu ünsüz” denir.

araba      ile    →   arabayla

yaşlı       idi    →   yaşlıy
                                   
araba      ile    →   arabayla

sinirli     imiş   →   sinirliymiş

pahalı     ise    →   pahalıysa
                                  koruyucu ünsüz
                                  (*ünsüz türemesi / *ünlü düşmesi)


c)  Zamir n’si  (Adıl n’si)

Ünlüyle biten bazı zamirlerden (bu, şu, o…) sonra ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde araya “n” ünsüzü girer. Zamir ile ek arasında kaynaştırma görevi yapan “n” ünsüzüne, “zamir n’si” (adıl n’si) denir.

bu     dan  →   bundan

şu     da    →   şunda
                         zamir n’si  (*ünsüz türemesi)Türkçede sözcüklere ekler getirilirken, bazen sözcük ile ek arasına yardımcı (kaynaştırıcı) sesler girer. Bu olaya “kaynaştırma” denir.

NOT: “Kaynaştırma” olayının olduğu yerde aynı zamanda “ünsüz türemesi” de vardır. Çünkü sözcük ile ekte bulunmayan bir ses (kaynaştırma ünsüzleri) ortaya çıkmıştır.


Kaynaştırma olayı değişik biçimlerde görülür:

a)  Kaynaştırma Ünsüzleri

Türkçenin ses özelliklerine göre, iki ünlü yan yana gelemez. Ünlüyle biten bir sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde, sözcük ile ek arasına “y, ş, s, n” ünsüzlerinden biri getirilerek kaynaştırma yapılır.

Kaynaştırma ünsüzleri:  y, ş, s, n     ( y a ş a s ı n )

Sözcük     Ek
bahçe    –   e       →    bahçeye
sofra     –   ı        →    sofrayı
çınla     –   acak  →    çınlayacak
yürü      –   erek  →    yürüyerek
anla       –   an    →    anlayan
                                     kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)

iki         –   er      →    ikişer
altı        –   ar      →    altışar
                                    kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)

çanta     –   ı       →    çantası
beste     –   i       →    bestesi
                                       kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)

pasta     –   ın     →    pastanın
Gözde   –   in      →    Gözde’nin
                                         kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)


b)  Koruyucu Ünsüz

“ile” sözcüğü ve ekfiilin “idi, imiş, ise” çekimleri, ünlüyle biten sözcüklere getirildiğinde araya “y” ünsüzü girer, bunların başındaki “i” ünlüsü düşer. Eklenen kısım büyük ünlü uyumuna uyar. Bir anlamda kaynaştırma göreviyle kullanılan “y” ünsüzüne “koruyucu ünsüz” denir.

araba      ile    →   arabayla

yaşlı       idi    →   yaşlıy
                                   
araba      ile    →   arabayla

sinirli     imiş   →   sinirliymiş

pahalı     ise    →   pahalıysa
                                  koruyucu ünsüz
                                  (*ünsüz türemesi / *ünlü düşmesi)


c)  Zamir n’si  (Adıl n’si)

Ünlüyle biten bazı zamirlerden (bu, şu, o…) sonra ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde araya “n” ünsüzü girer. Zamir ile ek arasında kaynaştırma görevi yapan “n” ünsüzüne, “zamir n’si” (adıl n’si) denir.

bu     dan  →   bundan

şu     da    →   şunda
                         zamir n’si  (*ünsüz türemesi)

SON EKLENEN YAZILAR
Sarayın Süslü Bülbülü Masalı - Okul ÖncesiEvi Terk Eden Diş Fırçası Masalı - Okul Öncesiİmparator Penguenin Sabrı Masalı - Okul ÖncesiBeyaz Eşek Mino Masalı - Okul ÖncesiKomşu Kunduzlar Masalı - Okul Öncesi
Kanatlı At Masalı - Okul ÖncesiOkul Öncesi Kavramlar KitapçığıOkul Öncesi Futbol Boyama Sayfası ( 7 Adet )Okul Öncesi Kaz Boyama Sayfası2014 - 2015 Eğlenceli Okul Okul Öncesi Yıllık ve Günlük Planları - Tam Günlük
2014 - 2015 Eğlenceli Okul Okul Öncesi Yıllık ve Günlük Planları - Yarım Günlük2014 - 2015 Neşeli Çocuklar Okul Öncesi Yıllık ve Günlük Planları - Tam Günlük2014 - 2015 Neşeli Çocuklar Okul Öncesi Yıllık ve Günlük Planları - Yarım Günlük2014 - 2015 Şirin Çocuklar Okul Öncesi Yıllık ve Günlük Planları - Tam Günlük2014 - 2015 Şirin Çocuklar Okul Öncesi Yıllık ve Günlük Planları - Yarım Günlük
2014 - 2015 Okul Öncesi Genel Yıllık ve Günlük Planları - Tam Günlük2014 - 2015 Okul Öncesi Genel Yıllık ve Günlük Planları - Yarım Günlük2014 - 2015 Minik Kuzucuklar Yıllık ve Günlük Planları - Okul Öncesi2014 - 2015 Birleştirilmiş Sınıflar Tüm Haftalık Ders Programları2014 - 2015 5. Sınıf Müzik Yıllık Planı
2014 Yılı Dosya Sırtlıkları2014 - 2015 Sene Başı Yapılcak İş ve İşlemler2014 - 2015 1. Sınıf Hayat Bilgisi Yıllık Planı2014 - 2015 6. Sınıf Hukuk ve Adalet Yıllık Planı2014 - 2015 5. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Yıllık Planı

Sitemiz, hukuka, yasalara, telif haklarına ve kişilik haklarına saygılı olmayı amaç edinmiştir. Sitemiz, 5651 sayılı yasada tanımlanan yer sağlayıcı olarak hizmet vermektedir. İlgili yasaya göre, site yönetiminin hukuka aykırı içerikleri kontrol etme yükümlülüğü yoktur. Bu nedenle, sitemiz uyar ve kaldır prensibini benimsemiştir. Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan bir biçimde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahipleri veya meslek birlikleri, fatih(at)ilketkinlik.com mail adresinden bize ulaşabilirler. Şikayet yerinde görüldüğü takdirde ihlal olduğu düşünülen içerikler sitemizden kaldırılacaktır. Sitemiz hiçbir şekilde kar amacı gütmemektedir ve sitemizde yer alan tüm materyaller yalnızca bilgilendirme ve eğitim amacıyla sunulmaktadır.

Üst

Sözlük
  • dictionary
  • sözlük
  • İngilizce Türkçe Sözlük

Sayfa üzerindeki bir kelimeye çift tıkla yada bir kelime yaz:

Powered by DictionaryBox