liste
liste1

Kaynaştırma Nasıl Olur Örnekli Konu Anlatımı

Ekleyen: ilketkinlik | Okunma Sayısı: 4239

Türkçede sözcüklere ekler getirilirken, bazen sözcük ile ek arasına yardımcı (kaynaştırıcı) sesler girer. Bu olaya “kaynaştırma” denir.

NOT: “Kaynaştırma” olayının olduğu yerde aynı zamanda “ünsüz türemesi” de vardır. Çünkü sözcük ile ekte bulunmayan bir ses (kaynaştırma ünsüzleri) ortaya çıkmıştır.


Kaynaştırma olayı değişik biçimlerde görülür:

a)  Kaynaştırma Ünsüzleri

Türkçenin ses özelliklerine göre, iki ünlü yan yana gelemez. Ünlüyle biten bir sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde, sözcük ile ek arasına “y, ş, s, n” ünsüzlerinden biri getirilerek kaynaştırma yapılır.

Kaynaştırma ünsüzleri:  y, ş, s, n     ( y a ş a s ı n )

Sözcük     Ek
bahçe    –   e       →    bahçeye
sofra     –   ı        →    sofrayı
çınla     –   acak  →    çınlayacak
yürü      –   erek  →    yürüyerek
anla       –   an    →    anlayan
                                     kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)

iki         –   er      →    ikişer
altı        –   ar      →    altışar
                                    kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)

çanta     –   ı       →    çantası
beste     –   i       →    bestesi
                                       kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)

pasta     –   ın     →    pastanın
Gözde   –   in      →    Gözde’nin
                                         kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)


b)  Koruyucu Ünsüz

“ile” sözcüğü ve ekfiilin “idi, imiş, ise” çekimleri, ünlüyle biten sözcüklere getirildiğinde araya “y” ünsüzü girer, bunların başındaki “i” ünlüsü düşer. Eklenen kısım büyük ünlü uyumuna uyar. Bir anlamda kaynaştırma göreviyle kullanılan “y” ünsüzüne “koruyucu ünsüz” denir.

araba      ile    →   arabayla

yaşlı       idi    →   yaşlıy
                                   
araba      ile    →   arabayla

sinirli     imiş   →   sinirliymiş

pahalı     ise    →   pahalıysa
                                  koruyucu ünsüz
                                  (*ünsüz türemesi / *ünlü düşmesi)


c)  Zamir n’si  (Adıl n’si)

Ünlüyle biten bazı zamirlerden (bu, şu, o…) sonra ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde araya “n” ünsüzü girer. Zamir ile ek arasında kaynaştırma görevi yapan “n” ünsüzüne, “zamir n’si” (adıl n’si) denir.

bu     dan  →   bundan

şu     da    →   şunda
                         zamir n’si  (*ünsüz türemesi)Türkçede sözcüklere ekler getirilirken, bazen sözcük ile ek arasına yardımcı (kaynaştırıcı) sesler girer. Bu olaya “kaynaştırma” denir.

NOT: “Kaynaştırma” olayının olduğu yerde aynı zamanda “ünsüz türemesi” de vardır. Çünkü sözcük ile ekte bulunmayan bir ses (kaynaştırma ünsüzleri) ortaya çıkmıştır.


Kaynaştırma olayı değişik biçimlerde görülür:

a)  Kaynaştırma Ünsüzleri

Türkçenin ses özelliklerine göre, iki ünlü yan yana gelemez. Ünlüyle biten bir sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde, sözcük ile ek arasına “y, ş, s, n” ünsüzlerinden biri getirilerek kaynaştırma yapılır.

Kaynaştırma ünsüzleri:  y, ş, s, n     ( y a ş a s ı n )

Sözcük     Ek
bahçe    –   e       →    bahçeye
sofra     –   ı        →    sofrayı
çınla     –   acak  →    çınlayacak
yürü      –   erek  →    yürüyerek
anla       –   an    →    anlayan
                                     kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)

iki         –   er      →    ikişer
altı        –   ar      →    altışar
                                    kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)

çanta     –   ı       →    çantası
beste     –   i       →    bestesi
                                       kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)

pasta     –   ın     →    pastanın
Gözde   –   in      →    Gözde’nin
                                         kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)


b)  Koruyucu Ünsüz

“ile” sözcüğü ve ekfiilin “idi, imiş, ise” çekimleri, ünlüyle biten sözcüklere getirildiğinde araya “y” ünsüzü girer, bunların başındaki “i” ünlüsü düşer. Eklenen kısım büyük ünlü uyumuna uyar. Bir anlamda kaynaştırma göreviyle kullanılan “y” ünsüzüne “koruyucu ünsüz” denir.

araba      ile    →   arabayla

yaşlı       idi    →   yaşlıy
                                   
araba      ile    →   arabayla

sinirli     imiş   →   sinirliymiş

pahalı     ise    →   pahalıysa
                                  koruyucu ünsüz
                                  (*ünsüz türemesi / *ünlü düşmesi)


c)  Zamir n’si  (Adıl n’si)

Ünlüyle biten bazı zamirlerden (bu, şu, o…) sonra ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde araya “n” ünsüzü girer. Zamir ile ek arasında kaynaştırma görevi yapan “n” ünsüzüne, “zamir n’si” (adıl n’si) denir.

bu     dan  →   bundan

şu     da    →   şunda
                         zamir n’si  (*ünsüz türemesi)

• İlketkinlik Online Test Merkezi

• İlketkinlik Eğlence Merkezi

SON EKLENEN YAZILAR
Hz. Osman'ın Cömertliği ve Yumuşak Huyluluğu Serbest Okuma MetniHudeybiye Antlaşması, Maddeleri ve Mekke'nin FethiHz. Peygamberin Sadık Dostu Hz. Ebu Bekir Serbest Okuma Metni ( 6. sınıf )6. Sınıf Son Peygamber Hz. Muhammed Genel Değerlendirme EtkinliğiNamaz rekatları, namazda okunacak sureler, namazların kılınışları tablolu gösterim
İdrarın oluşumu ( 7. sınıf )29 Ekim Cumhuriyet Bayramı Pano Örnekleri5. Sınıf İngilizce Countries - Nationalities Parçasını Oku ve Soruları Cevapla Etkinliği5. Sınıf İngilizce Countries, Nationalities, Where are you from Etkinliği5. Sınıf İngilizce Subject Pronous, Greetings Etkinliği
5. Sınıf İngilizce My Town ve Prepositions EtkinliğiÖğretmenler Günü İçin Şiirli Fon Müziği4. Sınıf Sosyal Bilgiler Kendimi Tanıyorum Değerlendirme Testi 2Hello Şarkısı - 2. Sınıf2. Sınıf Cümlede Harf, Hece ve Kelime Sayısı Bulma Etkinliği
3. Sınıf Fen Bilimleri Duyu Organlarımız ve Kuvveti Tanıma Değerlendirme Testi3. Sınıf Matematik Büyüktür Küçüktür Eşittir Etkinlikleri6. Sınıf Paralel, Meridyen ve Türkiye'nin Matematik ve Özel Konumu Konu AnlatımıÜnsüz Yumuşaması Konu Anlatımı ( 4. Sınıf )Gökkuşağı nasıl oluşur serbest okuma metni ( 3. sınıf )
Aydede ve Küçük Yıldız Masalı3. Sınıf 1. Dönem Veli Toplantı Tutanakları 2014 - 20151. Sınıf 1. Dönem Veli Toplantı Tutanakları 2014 - 20153. Sınıf Matematik Büyüktür Küçüktür Etkinliği3. Sınıf Hikaye Okuma Takip Çizelgesi 2014 - 2015

Sitemiz, hukuka, yasalara, telif haklarına ve kişilik haklarına saygılı olmayı amaç edinmiştir. Sitemiz, 5651 sayılı yasada tanımlanan yer sağlayıcı olarak hizmet vermektedir. İlgili yasaya göre, site yönetiminin hukuka aykırı içerikleri kontrol etme yükümlülüğü yoktur. Bu nedenle, sitemiz uyar ve kaldır prensibini benimsemiştir. Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan bir biçimde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahipleri veya meslek birlikleri, fatih(at)ilketkinlik.com mail adresinden bize ulaşabilirler. Şikayet yerinde görüldüğü takdirde ihlal olduğu düşünülen içerikler sitemizden kaldırılacaktır. Sitemiz hiçbir şekilde kar amacı gütmemektedir ve sitemizde yer alan tüm materyaller yalnızca bilgilendirme ve eğitim amacıyla sunulmaktadır.

Üst

Sözlük
  • dictionary
  • sözlük
  • İngilizce Türkçe Sözlük

Sayfa üzerindeki bir kelimeye çift tıkla yada bir kelime yaz:

Powered by DictionaryBox