×
liste
liste1

Kaynaştırma Nasıl Olur Örnekli Konu Anlatımı

Ekleyen: ilketkinlik | Okunma Sayısı: 16688

Türkçede sözcüklere ekler getirilirken, bazen sözcük ile ek arasına yardımcı (kaynaştırıcı) sesler girer. Bu olaya “kaynaştırma” denir.

NOT: “Kaynaştırma” olayının olduğu yerde aynı zamanda “ünsüz türemesi” de vardır. Çünkü sözcük ile ekte bulunmayan bir ses (kaynaştırma ünsüzleri) ortaya çıkmıştır.


Kaynaştırma olayı değişik biçimlerde görülür:

a)  Kaynaştırma Ünsüzleri

Türkçenin ses özelliklerine göre, iki ünlü yan yana gelemez. Ünlüyle biten bir sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde, sözcük ile ek arasına “y, ş, s, n” ünsüzlerinden biri getirilerek kaynaştırma yapılır.

Kaynaştırma ünsüzleri:  y, ş, s, n     ( y a ş a s ı n )

Sözcük     Ek
bahçe    –   e       →    bahçeye
sofra     –   ı        →    sofrayı
çınla     –   acak  →    çınlayacak
yürü      –   erek  →    yürüyerek
anla       –   an    →    anlayan
                                     kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)

iki         –   er      →    ikişer
altı        –   ar      →    altışar
                                    kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)

çanta     –   ı       →    çantası
beste     –   i       →    bestesi
                                       kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)

pasta     –   ın     →    pastanın
Gözde   –   in      →    Gözde’nin
                                         kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)


b)  Koruyucu Ünsüz

“ile” sözcüğü ve ekfiilin “idi, imiş, ise” çekimleri, ünlüyle biten sözcüklere getirildiğinde araya “y” ünsüzü girer, bunların başındaki “i” ünlüsü düşer. Eklenen kısım büyük ünlü uyumuna uyar. Bir anlamda kaynaştırma göreviyle kullanılan “y” ünsüzüne “koruyucu ünsüz” denir.

araba      ile    →   arabayla

yaşlı       idi    →   yaşlıy
                                   
araba      ile    →   arabayla

sinirli     imiş   →   sinirliymiş

pahalı     ise    →   pahalıysa
                                  koruyucu ünsüz
                                  (*ünsüz türemesi / *ünlü düşmesi)


c)  Zamir n’si  (Adıl n’si)

Ünlüyle biten bazı zamirlerden (bu, şu, o…) sonra ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde araya “n” ünsüzü girer. Zamir ile ek arasında kaynaştırma görevi yapan “n” ünsüzüne, “zamir n’si” (adıl n’si) denir.

bu     dan  →   bundan

şu     da    →   şunda
                         zamir n’si  (*ünsüz türemesi)Türkçede sözcüklere ekler getirilirken, bazen sözcük ile ek arasına yardımcı (kaynaştırıcı) sesler girer. Bu olaya “kaynaştırma” denir.

NOT: “Kaynaştırma” olayının olduğu yerde aynı zamanda “ünsüz türemesi” de vardır. Çünkü sözcük ile ekte bulunmayan bir ses (kaynaştırma ünsüzleri) ortaya çıkmıştır.


Kaynaştırma olayı değişik biçimlerde görülür:

a)  Kaynaştırma Ünsüzleri

Türkçenin ses özelliklerine göre, iki ünlü yan yana gelemez. Ünlüyle biten bir sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde, sözcük ile ek arasına “y, ş, s, n” ünsüzlerinden biri getirilerek kaynaştırma yapılır.

Kaynaştırma ünsüzleri:  y, ş, s, n     ( y a ş a s ı n )

Sözcük     Ek
bahçe    –   e       →    bahçeye
sofra     –   ı        →    sofrayı
çınla     –   acak  →    çınlayacak
yürü      –   erek  →    yürüyerek
anla       –   an    →    anlayan
                                     kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)

iki         –   er      →    ikişer
altı        –   ar      →    altışar
                                    kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)

çanta     –   ı       →    çantası
beste     –   i       →    bestesi
                                       kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)

pasta     –   ın     →    pastanın
Gözde   –   in      →    Gözde’nin
                                         kaynaştırma  (*ünsüz türemesi)


b)  Koruyucu Ünsüz

“ile” sözcüğü ve ekfiilin “idi, imiş, ise” çekimleri, ünlüyle biten sözcüklere getirildiğinde araya “y” ünsüzü girer, bunların başındaki “i” ünlüsü düşer. Eklenen kısım büyük ünlü uyumuna uyar. Bir anlamda kaynaştırma göreviyle kullanılan “y” ünsüzüne “koruyucu ünsüz” denir.

araba      ile    →   arabayla

yaşlı       idi    →   yaşlıy
                                   
araba      ile    →   arabayla

sinirli     imiş   →   sinirliymiş

pahalı     ise    →   pahalıysa
                                  koruyucu ünsüz
                                  (*ünsüz türemesi / *ünlü düşmesi)


c)  Zamir n’si  (Adıl n’si)

Ünlüyle biten bazı zamirlerden (bu, şu, o…) sonra ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde araya “n” ünsüzü girer. Zamir ile ek arasında kaynaştırma görevi yapan “n” ünsüzüne, “zamir n’si” (adıl n’si) denir.

bu     dan  →   bundan

şu     da    →   şunda
                         zamir n’si  (*ünsüz türemesi)

• İlketkinlik Online Test Merkezi

• İlketkinlik Eğlence Merkezi

SON EKLENEN YAZILAR
Web tasarımı ve programlama 2. dönem 2. uygulama sınavı ve cevapları 2017 - 2018Veritabanı Organizasyonu 2. Dönem 2. Yazılı Soruları ve Cevapları 2017 - 2018Güvenli İnternet Sunusu2018 MEB LGS Nitelikli okulların listesiDeğerler Eğitimi İle İlgili Özlü Sözler
KADIN ÜST GİYSİLERİ DİKİMİ KURS PLANIANA DİLDE İLETİŞİM KURS PLANI12. sınıf Nesne tabanlı programlama 1. dönem 2. yazılı soruları 2017 - 201810. sınıf programlama temelleri 1. dönem 2. yazılı sınavı 2017 - 201810. sınıf paket programlar 1. dönem 2. uygulama sınavı 2017 - 2018
11. Sınıf Web tasarımı ve programlama 1. dönem 2. uygulama sınavı 2017 - 201811. Sınıf Veritabanı Organizasyonu 1. dönem 2. yazılı sınavı 2017 - 2018Derslerde Başarılı Olmak İçin Ne Yapmalıyım2017 - 2018 Web tasarımı ve programlama BEP Yıllık Planı2017 - 2018 Veritabanı Organizasyonu BEP Yıllık Planı
2017 - 2018 Temel Elektronik ve Ölçme BEP Yıllık Planı2017 - 2018 Bilişim Teknik Resmi BEP Yıllık Planı2017 - 2018 Programlama Temelleri BEP Yıllık Planı2017 - 2018 Paket Programlar BEP Yıllık Planı2017 - 2018 Grafik ve Animasyon BEP Yıllık Planı
2017 - 2018 Bilişim Teknolojilerinin Temelleri BEP Yıllık PlanıNesne Tabanlı Programlama 1. dönem 1. yazılı (3 saatlik)İnternet programcılığı 1. dönem 1. yazılı 2017 - 20182017 - 2018 Paket programlar yıllık planı2017 - 2018 Nesne tabanlı programlama yıllık planı ( 3 saatlik )

Sitemiz, hukuka, yasalara, telif haklarına ve kişilik haklarına saygılı olmayı amaç edinmiştir. Sitemiz, 5651 sayılı yasada tanımlanan yer sağlayıcı olarak hizmet vermektedir. İlgili yasaya göre, site yönetiminin hukuka aykırı içerikleri kontrol etme yükümlülüğü yoktur. Bu nedenle, sitemiz uyar ve kaldır prensibini benimsemiştir. Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan bir biçimde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahipleri veya meslek birlikleri, fatih(at)ilketkinlik.com mail adresinden bize ulaşabilirler. Şikayet yerinde görüldüğü takdirde ihlal olduğu düşünülen içerikler sitemizden kaldırılacaktır.Sitemiz hiçbir şekilde kar amacı gütmemektedir ve sitemizde yer alan tüm materyaller yalnızca bilgilendirme ve eğitim amacıyla sunulmaktadır.

üst