Asitlerin ve bazların özellikleri, maddeler ve içerdiği asitler

Asit ve baz kavramları ile ilgili günlük yaşamımızda oldukça sık karşılaşırız. Asitlerin ve bazların sahip oldukları farklı özellikleri duyu organlarımızla algılarız ve böylece maddeleri birbirinden ayırırız. Genellikle aşındırıcı ve tahriş edici olarak bilinen, aynı zamanda da yiyecek ve içeceklerimizin pek çoğunun yapısında bulunan ve asit özelliği gösteren maddeler de tatlarının ekşi olmasından anlaşılır. Yani asit özelliğine sahip maddelerin tatları ekşidir ve turnusol kağıdını kırmızı renge dönüştürürler.

Limon suyunda bulunan sitrik asit limona ekşi tadı veren bileşiktir. Aynı şekilde "sirke" diye kullandığımız sıvı, asetik asitin (CH3COOH) sulu çözeltisidir.

Madde İçerdiği Asit
Elma Malik asit
Limon Sitrik asit
Yoğurt Laktik asit
Çilek Folik asit
Üzüm Tartarik asit
Truşu Benzoik asit
Reçel Sorbik asit
Gazoz Karbonik asit
Kolalı içecekler Fosforik asit
Sirke Asetik asit
Karınca Formik Asit
Kezzap Nitrik asit

Tüm asitlerin ve bazların tadına bakmak mümkün değildir. Çünkü bazı asitler çok tehlikelidir.

Ayrıca asitlerin aşındırma özelliği vardır. Bu nedenle asitler daha çok cam veya plastik kaplarda muhafaza edilir. Asitlerin yakıcı ve tahriş edici özellikleri de vardır.

Karınca ısırdığında yakıcı bir acı hissetmemizin nedeni, karıncanın salgısındaki formik asittir. Isırgan otuna dokunduğumuzda hissettiğimiz acının nedeni de formik asittir.

Öte yandan diş macunu, kabartma tozu, kireç suyu, mermer, yemek sodası, sabun, çamaşır sodası ve amonyaklı su gibi temizlik malzemeleri, kostik ve kireç gibi endüstride kullanılan bazı maddeler ise baz olma özelliği taşır. Baz özelliği gösteren maddelerin tatları acıdır. Ayrıca ele kayganlık hissi verirler ve turnusol kağıdını mavi renge dönüştürürler.

Asit ve bazların yaygınlığı bu kadarla sınırlı değildir. Bitkilerin çiçeklerinin renklerinde bitkinin yetiştiği toprağın asitliği ya da bazlığı önemlidir. Asitli topraklarda sadece mavi ortanca, nötr veya bazik topraklarda ise sadece pembe ortanca yetişmesi, bitkilerin rengini belirleyen bileşiklerin asit ve bazlara duyarlı olduğunu gösterir.

Aynı şekilde lahana, çay ve üzüm yaprakları da bitkilerin yetiştiği toprağın asit/baz özelliğine göre renk değişikliğine uğrar. İçinde bulunduğu çözeltinin asitlik ya da bazlık durumuna göre renk değiştiren maddelere indikatör (belirteç) denir. İndikatörler çözeltilerin belli bir pH değerinde renk değiştiren zayıf organik asitler ve bazlardır. Örneğin, metil oranj, turnusol, fenolftalein, bromtimol mavisi, metil kırmızısı, alizarin sarısı v.b.

Menu