Her iklim tipinin kendine has bir bitki topluluğu vardır. İklimin özelliği hakkında bitki toplulukları bize bilgi verirler. Örneğin ormanların geniş ölçüde yer aldığı Karadeniz Bölgesi'nde yağış çok, yıllık sıcaklık farkı azdır. Akdeniz İklimi; sıcak ve kurak bir özelliğe sahip olduğu için bu iklim koşullarına uymuş ve onu temsil eden maki bitki topluluğudur.

Her iklim bölgesinde, o iklim şartlarında doğal olarak yetişme olanağı bulan bitkiler vardır. Bu bitkilere doğal bitki örtüsü denir. Bitki örtüleri benzer olan farklı iki bölgenin kesinlikle iklimleri aynıdır.

Yağmur Ormanları (Ekvatoral İklim)

Yıl boyunca yaprağını dökmeyen, uzun ve geniş gövdeli, geniş yapraklı ağaçlardan oluşan, Dünya'nın en gür bitki örtüsüdür. Bu ormanların, yaygın olduğu ve devamlılık gösterdiği bölgeler; Amazon Havzası, Gine Körfezi kıyıları, Kongo Havzası, Cava, Borneo, Sumatra ve Filipin Adaları gibi bölgelerdir. Bu ormanların alt sınırı 0 metreden başlar, 3500 metreye kadar devam eder.

Tropikal bölgelerin, kurak mevsimli yörelerindeki yüksek boylu ot topluluklarından oluşmuş bitki formasyonu tipine, ağacı bulunan çayırlar anlamına gelen savan denir. Savan, ot formasyonu içinde incelenir. Bu gruba Step, Çayır ve Tundra da girer.

Muson ormanları, içlerinde daima yeşil yapraklı ağaçlar bulunsa da, esas olarak yapraklarını döken ağaçlardan meydana gelirler. Muson ormanları, yıllık yağış tutarının 1000 – 1500 mm civarında olduğu yerlerde daha kurakçıl bir özellik gösterirler ve bu gibi yerlerde kuru ormanlara doğru bir geçiş özelliği kazanırlar. Yıllık yağışı 1500 – 2000 mm arasında olan Muson sahaları ise nemcil Muson ormanlarıyla kaplıdır ve buralarda tropikal yağmur ormanlarına geçilir. Muson ormanlarının hâkim ve tipik ağacı teak ağacı dır.

Kuzey Yarım Küre'de karaların oranı Güney Yarım Küre'den fazla olduğu için, bu yarım kürede çöller daha fazla yer kaplar.

Maki

Akeniz iklim bölgelerinde, özellikle uzun yaz kuraklığına dayanabilen ve kış ılıklığı isteyen kalın yapraklı ve iğne yapraklı ağaçlar ile kısa boylu çalılar geniş yer kaplar. Akdeniz ikliminin doğal bitki örtüsü kızılçam dır. Ancak kızılçamların tahrip edildiği özellikle deniz kıyılarında bodur ağaçcık ve çalılardan oluşan bitki toplulukları görülür. Bu bitki topluluklarına maki adı verilir. Önemli türleri; Yabani zeytin (delice), Sakız ağacı, Harnup (keçi boynuzu), Kocayemiş, Mersin, Pırnal meşesi, Ilgın, Zakkumdur. Makilerin ülkemizde yayılış alanları; başta
Akdeniz Bölgesi olmak üzere Ege, Marmara, Güneydoğu Anadolu'da görülür.

Akdeniz iklimi etki alanında, ormanın (kızılçam) tahrip edildiği yerlerde "MAKİ", makinin bulunduğu alanlarda kısa boylu bodur ağaçların da yok edilmesiyle geriye çalılar kalır. Bu tür bitki örtüsüne de "GARİG" adı verilmiştir.

Akdeniz'e kıyısı olduğu hâlde, Mısır ve Libya'da Akdeniz ikliminin etkisi çok fazla görülmez. Bu ülkelerin deniz kıyısındaki yükseltileri az olduğu için Akdeniz iklimi iç kesimlere kadar yayılamamıştır.

Karışık Yapraklı Ormanlar (Ilıman Okyanusal İklim)

Kışın yapraklarını döken ormanların, daima yeşil iğne yapraklı ormanlar kuşağıyla temas sahalarında, araya iğne yapraklı ağaç türleri de karışır. Böylelikle bu sahalarda, daima yeşil iğne yapraklı ağaçlarla kışın yapraklarını döken yayvan yapraklı ağaçların bir arada bulundukları değişik bir bitki formasyonu görülür ki, bu tür ormanlara karışık yapraklı ormanlar adı verilir.

Step (Ilıman Karasal İklim)

Kurak ve yarı kurak bölgelerde, yağış miktarının ağaç yetişmesine yetmeyecek kadar az olduğu yerlerde, mevsimlik yağışlara bağlı olarak gelişen ve yaz kuraklığına dayanamayarak yazın sararan ve kuruyan ot topluluklarına step denir. İnsanlar ormanı koruma ya da tahrip etme şeklinde bitki örtüsünün dağılışında rol oynarlar. Örneğin; Anadolu'da nüfusun artmasına parallel olarak ormanlar tahrip edilmiş, ormanın yerinde otsu bitkiler (step) yetişmiştir. Bunlara antropojen step denir.

Çayır (Ilıman Karasal İklim)

Orta kuşak karasal ikliminin yarı nemli bölgelerinde ve yüksek dağlarda görülen otlardır. Yaz yağışlarına bağlı olarak yaz boyu yeşil kalan çayırlar, steplere göre daha gürdür. Dağların yüksek kesimlerinde ormanların ortadan kalktığı yükseltilerde yetişen çayırlara ise dağ çayırları (alpın çayır) adı verilir.

Tayga (Boreal) Ormanları (Sert Karasal İklim)

55° - 60° enlemleri çevresinde görülen iğne yapraklı ormanlardır. Görüldüğü yerler; Alaska, Kuzey Avrupa (İskandinavya), Doğu ve Batı Sibirya ve Kuzey Amerika'nın iç kesimleridir.

Yıl boyunca iklim ve hava durumunun benzerlik gösterdiği iklimler, Ekvatoral iklim, çöl iklimi ve kutup iklimidir.

Tundra (Tundra İklimi)

Soğuk çöllerin hâkim bitki topluluğu tundralardır. Kuzey ülkelerinde rastlanan, yapısına likenlerin de katıldığı bodur ot topluluklarıdır. Ilıman kuşağın kuzeyinden kutuplara doğru yaklaşıldıkça ormanların yerini, bodur çalılar ile kara yosunları ve likenlerden meydana gelen tundralar alır. Tundralar yılın dörtte üçünden uzun bir süre karlarla örtülü kalır. Yaz aylarının yağışlı oluşu nedeniyle bölge bataklık ve turbalık bakımından da zengindir. Tundraların hakim olduğu alanlar, Grönland Adası'nın kıyı kesimleri, İskandinav Yarımadası, Kanada, Sibirya'nın kuzeyidir.

Menu