Neotropikal ormanlar, Orta ve Güney Amerika ile Karaibler bölgesinde bulunan ormanlardır. Bu ormanlar bir çok temel ekolojik hizmetleri yerine getirmekte ve oldukça zengin bir biyoçeşitliliğe sahip bulunmaktadır. Ne var ki burada yaşayan insanlar da bu ormanlardan yararlanmak zorundadır. Hem ormanların hem de bu­ radaki insanların yaşamlarını sağlıklı bir şekilde devam ettirebilmesi için ormanların sürdürülebilirlik ilkelerine göre yönetilmesi gerekir. Örneğin, bazı ormanlar üretime açık koruma ormanı olarak ayrılıp işletilebilir. Üretime açık koruma ormanı, ekosistemin bütünlüğünü bozmayacak şekilde orman ürünlerinin hasat edildiği bir ormandır. Böyle ormanlardan hasat edilebilecek ürün­ ler arasında kereste, kauçuk ve Brezilya cevizi önemli yer tutar. Amazon ormanlarında yaklaşık 200.000 insan 20 milyon hektar (1 hektar = 10.000 metrekare) alandan Brezilya cevizi üretimi yapmaktadır. Bunun yöre halkına sağladığı yıllık gelir 35 milyon doları tutmaktadır. Ancak burada önemli olan, ekosistemin bütünlüğüne zarar verecek ölçüde aşırı hasat yapılmamasıdır.

Neotropikal ormanlarda milyarlarca metreküp yüksek kalitede ve trilyonlarca dolar değerinde kereste bulunmaktadır. Bu ormanlar, bilimsel orman işletmeciliği tekniklerine uygun olarak işletilebilir. Bu konuda izlenebilcek bazı uygulamalar şunlardır:

(1) Önce ormanların envanteri yapılmalı, kereste değeri olan ağaçlar belirlenmelidir,

(2) ormana yapılacak zararın en aza indiril­ mesi için makine vb. teçhizatın hareket edeceği yollar belirlenmelidir,

(3) kesilmesi planlanan ağaçları saran sarılıcı bitkiler önce kesilmelidir, böylece ağaç devrilirken diğer ağaçların da sarılıcı bitkilerle birlikte sürüklenip devrilmesi önlenir,

(4) yalnızca kereste değeri olan ağaçlar kesilmeli ve bunların ormandaki yerleri, işcilerin kolayca bulabilmeleri için, haritaya geçirilmelidir,

(5) İlgili işciler (arazide, hızarda, kereste fabrikasında), ürünlere en az zarar ve kayıp verecek şekilde eğitilmeli,

ürünlere en az zarar ve kayıp verecek şekilde eğitilmelidir. Bu gibi çalışmalar hasat sırasında verimliliği artıracak, kar payını yükseltecek ve ayrıca ormanı da korumuş olacaktır. Bilimsel çalışmalara göre dik yamaçlarda, akarsu boylarında ve benzeri duyarlı alanlarda kereste üretiminden kaçınılmalıdır. Ayrıca, orta ve yüksek derecede endemizm ve biyoçeşitlilik gösteren alanlar ile yerli halkın kontrolü altında bulunan alanlar ve parklar ticari amaçlı odun üretimi dışında tutulmalıdır. İzlenmesi kolay bazı yalın kurallar konularak, ormana olan olumsuz etkiler azaltılabilir. Örneğin 5/50/5 kuralı, izlenmesi kolay, yalın bir kuraldır. Burada ilk rakam hektar başına beş ağaçtan fazla kesilmemesini belirtir. İkinci rakam, aynı alanda tekrar kesim yapılabilmesi için aradan 50 yılın geçmesi gerektiğini anlatır. Üçüncü rakam da, kesim yapılmış alanın çevresinde beş metre genişliğinde yangın şeridi (bitki örtüsü ve atıklardan temizlenmiş alan) bırakılması ve bu alanın kesimden sonraki on yıl boyunca sürekli temiz tutulması gerektiğini belirtir. Böyle yalın bir kuralın izlenmesi bile ormana zarar verebilecek üç önemli etkeni önlemektedir: Birinci rakam izlenince ormanda aşırı hasat önlenecek, ikinci rakam izlenince aynı alanda sıklıkla hasat yapılması önlenecek, üçüncüsünde ise orman yangınları önlenecektir.

Amazon havzasının Peru'da bulunan Palcazu vadisinde oturanlar, hızlı gelişen türlerden oluşan ormanı, uzun dar şeritler halinde keserek kereste üretimi yaparlar. Bu dar şeritler, iki yanında bulunan doğal ormanın siperi altında bulunur. Orman hasat yaşına gelince, hepsi birden şerit halinde traşlama kesilir. Bu durum, doğal ormanlarda ağaçlar devrilince ortaya çıkan açıklıkları taklit (bir dereceye kadar) eder. Kesilen alanlar, koloniler kuran doğal orman ağacı türleriyle bir süre sonra yeniden gençleşir. Bu şekilde uygulanan hasat ve gençleştirme tekniğine ormancılık biliminde "şerit siper kesimi" adı verilir.

Menu