Volkanizma

Yer kabuğunun alt kesimlerinde erimiş halde bulunan, magma üzerindeki basınç artınca, içerisinde biriktiği magma ceplerine sığamaz hale gelir ve yer kabuğundaki zayıf bölgelerden yeryüzüne çıkar. İşte, magmanın Yer'in derinliklerinden, yeryüzüne çıkması olayına volkanizma adı verilir.

Levha tektoniğinde de anlatıldığı gibi, levhaların birbirine yaklaştıkları çarpışma bölgelerinde yer kabuğunda sıkışmalar, ezilmeler ve kırılmalar oluşur. Bu sırada hem magma cepleri üzerine olan basınç artar, hem de magmanın yeryüzüne çıkabileceği kırıklar belirmiş olur. Yer kabuğunun parçalanması sonucunda, gazlar magmadan ayrılarak hızla yeryüzüne ulaşmaya çalışır. Üzerindeki gaz basıncının azalmasıyla magma daha akışkan bir hale gelir ve hareketlenerek, kırıklar boyunca yeryüzüne çıkar.

Volkanizma Nerelerde Oluşur?

Yeryüzündeki volkanik faaliyetlerin en yoğun olduğu yerler, levhaların birbirleriyle temas bölgeleridir.

Birbirinden uzaklaşan ya da birbirlerine çarpışan levhaların uzaklaşma yerleri ya da çarpışma yerleri boyunca oluşan yer kabuğu yırtılma ya da kırılma alanları magmanın yeryüzüne çıktığı alanlardır.

Kısacası volkanlar Dünya'da daha çok fay hatları ve genç kıvrım kuşaklarının yaygın olduğu alanlarda görülür. Dünya'da volkanların yoğunlaştığı yerler; Büyük Okyanus çevresi (Ateş Çemberi), Atlas ve Hint Okyanusları ile Akdeniz çevresi ve Doğu Afrika çöküntü (graben) alanıdır.

Dünya üzerindeki volkanik alanlarla; deprem bölgeleri, fay hatları, genç kıvrım dağları ve sıcak su kaynakları arasında bir paralellik vardır. Bu alanların çoğu Kıta veya levha sınırlarında yer alır.

Dünya'mızda halen faaliyetlerini sürdüren volkanlar vardır. En önemli volkanik alanlar, Pasifik bölgesinde bulunur.

Filipinler, Endonezya, Japonya, Yeni Gine

Afrika'nın doğu kesimleri (Kenya, Etiyopya)

Rusya'ın doğusu (Kamçatka Yarımadası)

ABD'nin batı kesimleri

Hawaii Adaları

İzlanda

Şili

Volkanizmanın etkili olduğu yerler;

- Kıtasal Levha - Kıtasal Levha çarpışma yerleri
- Okyanusal Levha - Okyanusal Levha çarpışma yerleri
- Kıtasal Levha - Kıtasal Levha ayrılma yerleri
- Okyanusal Levha - Okyanusal Levha ayrılma yerleri volkanizmanın oluştuğu yerlerdir.

Volkanların dünyada dağılışı

Yeryüzündeki volkanların çoğu Büyük Okyanus çevresinde ve adalarındadır. Bundan dolayı buraya ateş çemberi denilmiştir. Özellikle Alaska-Aleut, Kuril ve Kamçatka bölümleri en çok volkanların bulunduğu sahalardır.

Diğer önemli volkanik olaylar ise Akdeniz çevresi, Alp - Himalaya Dağları'nın çevresi, Doğu Afrika ve Orta Amerika'dır. Ayrıca Atlas Okyanusu'nda Asor ve İzlanda Adaları, Pasifik'te ise Hawaii Adaları ayrı volkanik ünite oluşturur.

Menu