Dünyayı birbirine bağlayan önemli ulaşım yolları

İnsanların ürettikleri çeşitli ham ve işlenmiş maddelerin, haberlerin bir yerden başka bir yere nakledilmesine ulaşım veya ulaştırma denilmektedir. Bir ülkenin ekonomik kaynaklarının değerlendirilmesi, diğer ülkelerle ticari, kültürel vb. ilişkilerin kurulabilmesi bakımından ulaşım sistemlerinin önemi büyüktür.

Dünyayı birbirine bağlayan önemli ulaşım yolları

ULAŞIM

İnsanların ürettikleri çeşitli ham ve işlenmiş maddelerin, haberlerin bir yerden başka bir yere nakledilmesine ulaşım veya ulaştırma denilmektedir. Bir ülkenin ekonomik kaynaklarının değerlendirilmesi, diğer ülkelerle ticari, kültürel vb. ilişkilerin kurulabilmesi bakımından ulaşım sistemlerinin önemi büyüktür. Küreselleşme ve iletişim olanakları sürekli artan dünya ülkeleri içinde gelişmiş bir ulaşım sistemine sahip olmayan bir ülke, dünya ile bağlantısını en alt düzeye indirmiş demektir. Ülke içi ulaşım sistemlerinin de gelişmemiş olması bölgeler arasındaki ilişkileri kısıtlar. Bir bölgenin fazla yetişen tarımsal ürünü veya sanayi maddesi, ulaşım sistemleri aracılığı ile o ürün veya maddeden yoksun alanlara iletilebilir. Ulaşım, sadece ekonomik açıdan değil, ülkelerin bütünlüğü ve savunması açısından da büyük önem taşır.

Demir Yolu

Dünya'da ilk demir yolu taşımacılığı 1830'da George Steveson'un inşa ettiği Liverpool - Manchester arasındaki demiryolu ile başlar. Demir yollarının gelişmesi, Sanayi Devrimi'nin dünyada yaşayan hemen herkesin yaşantısını etkilemesini sağlayan çok büyük üretim endüstrisi yarattı. İlk demir yolları genel olarak maden kömürünü taşımak için inşa edilmiştir. Daha sonra hem yük (maden kömürü, demir, pamuk vs.) hem de yolcu taşımak için demir yolu inşaatına 17. yüzyılın ortalarından itibaren hız verilmeye başlanmıştır. Demir yolları daha sonra fazla nüfuslu merkezleri birbirlerine bağlamak için önemli bir ulaşım aracı olarak gündeme gelmiştir.

19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren demiryolu yapımında hızlı ilerlemeler görülmektedir. Bu tarihlerde demir yolu ve deniz yolu ulaşım ağı birbirine bağlanmış ve böyle bölgelerde ulaşım eskiye oranla kıyas edilemeyecek derecede ilerlemiştir. Demir yolları, günümüzde gerek yük gerekse yolcu taşımacılığında diğer ulaşım araçlarının devreye girmesiyle eski önemini büyük ölçüde kaybetmiştir.

Kuzey Amerika Demir Yolları

Dünya demir yolları ağının yaklaşık yarısı bu kıtadadır. ABD ve Kanada, dünyada demir yolu ağının gelişmiş olduğu ülkeler arasındadır. ABD'de demir yolu ağı, sanayi bölgelerinde ve kuzeybatıda yer alır.

Avrupa Demir Yolları

Kuzeybatı Avrupa'daki demir yolu ağı ABD'den daha yoğundur. Özellikle ovaları takip eden demir yolu Kuzey Avrupa ovalarından Urallar'a kadar uzanmaktadır. Kuzeybatı Avrupa'yı, Baltık Denizi'ni, Akdeniz, İber Yarımadası'nı ve Balkanlar'a bağlayan önemli demir yolları uzanır.

Diğer ülkelerde olduğu gibi Alpler'de demir yolu ağı seyrekleşir. Alpler'de tünellerden geçen demir yolları Kuzey Avrupa'yı İtalya'ya tünellerle bağlar. Avrupa demir yollarının iki önemli özelliği bulunur. Bunlardan biri, yerleşme ve sanayi bölgelerinde yapılan demir yollarının daha sonra sanayi ve ticaretin ağırlık kazandığı belli merkezlere ulaştırılmasıdır. Diğer özellik ise demir yolunun her ülkenin başkentini birbirine bağlamasıdır.

Asya Demir Yolları

Bu kıtada demir yolu ağı hem yapım hem de ulaşım yönünden diğer kıtalara göre önemli farklılık gösterir. Batılı sistemde demir yolu ağı ancak belli yerlerde görülür. Asya'nın batısı Avrupa ile bağlantı hâlindedir. Burada önemli demir yolu, Moskova'yı Sibirya üzerinden Pasifik kıyısındaki Vladivostok'a bağlayan yoldur. Daha sonra Sovyet rejimi altında inşa edilen Trans-Sibirya Demir Yolu'dur. Bu yol Orta Urallar, Kuznetsk sanayi bölgelerini Avrupa'ya bağlar.

Afrika Demir Yolları

Afrika‘da iki bölge demir yolu açısından orta derecede gelişmiştir. Fransızların desteği ile yapılan doğu-batı yönündeki demir yolu ağı, Fas, Tunus ve Cezayir arasında uzanır. Bu demir yolları ile Akdeniz kıyısındaki limanlar iç kısımlardaki çöllere bağlanır. Güney Afrika Cumhuriyeti'nde Cape Town'dan ülkenin her tarafında bağlantı sağlayan demir yolları vardır.

Kara Yolu

Dünya'nın en eski ulaşım yoludur. İlk yolların Eski Romalılar döneminde yapıldığı bilinmektedir. İlk karayolu ulaşımı çoğunlukla belirli bölgelerdeki değerli malların taşınması ile ortaya çıkmıştır. İpek Yolu (Çin ile Akdeniz arasında), Baharat Yolu (Hindistan ile Akdeniz arasında), Çay Yolu (Pekin ile Moskova arasında) ve Kral Yolu bunun en güzel örnekleridir. Modern anlamda kara yolu taşımacılığı 19. yüzyılda yol yapım tekniklerinin gelişmesiyle birlikte başlamıştır. 20. yüzyıla gelindiğinde motorlu taşıtların kullanılmaya başlanmasıyla, asfalt yol yapımı yaygınlaşmış ve 21. yüzyılda da en çok kullanılan ulaşım ağı durumuna gelmiştir.

Dünya'da kara yolunun çok tercih edilmesinin en önemli nedeni her noktaya ulaşabilmesidir. Dünya'da en uzun ve kaliteli yol ağı ABD'de iken, birim alana düşen kara yolu ağının en uzun olduğu ülkeler Japonya, Almanya, Fransa, İtalya, Danimarka, Belçika ve İngiltere'dir. Kıta ölçüsünde düşünüldüğünde Amerika ve Avrupa dünyanın en yoğun ve en kaliteli yol ağına sahip alanlardır. Asya'da, Çin, Pakistan'ın doğu kesimi ve güneyde Hindistan kara yolu ağının en yoğun olduğu bölgelerdir. Asya kıtasında en önemli kavşak noktası Anadolu'dur. Bu yolun en önemlisi ise Balkanlar'dan ve Orta Avrupa'dan gelen Tem (Transport European Motorway) Trakya üzerinde Anadolu'yu katederek güneye uzanmaktatır.

Kral Yolu

Kral Yolu veya tam ismi ile Pers Kral Yolu, Pers İmparatorluğu Kralı Darius zamanında MÖ 5. yüzyılda yapılmış olan bir antik ana yoldur.

Darius yolu büyük imparatorluğu boyunca Susa'dan Sardis'e kadar hızlı ulaşımı kolaylaştırmak için yapmıştır. Lidyalıların başkenti Sardes'ten başlayarak doğuya doğru ülkemizin orta kuzey kısmından Irak'ın Musul şehrine varmakta, Bağdat şehrinden geçerek Mezopotamya'daki Ninova şehrine ulaşmaktadır.

Asya kıtasından getirilen ticaret malları Ege üzerinden gemilerle Avrupa'nın önemli limanlarına taşınmaktadır. Lidyalılar Kral Yolu sayesinde ekonomik alanda önemli kazançlar elde etmişlerdir. Lidyalılar ticaret sayesinde komşu devletlere göre bilimde, sanatta ve teknolojide üstün bir konuma gelmişlerdir. Lidyalılar tüccar bir toplumdu. Sosyal tabakalar içerisinde tüccarlar, asiller ve büyük zenginler üst sıralarda yer almıştır. Bu da toplumun ekonomik olarak gelişmesine katkı sağlamıştır.

Hava Yolu

Hava yolu taşımacılığı; geçen yüzyılın başlarından itibaren günümüze devrim niteliğinde çok büyük genişlemelere sahne olmuştur. Öyle ki; daha geçen yüzyılın başlarında Avrupa kıtasından, Amerika kıtasına ya da uzak doğuya yolculuklar; gerek deniz yolu ve gerekse kara yolu ile gerçekleşmekte idi ve bu da günler alan çok zahmetli bir işti. Çok zorunlu hallerin dışında bu yolculuklara çıkan insan sayısı azdı. Ama günümüzde hava yolu taşımacılığı sayesinde farklı mekânlara gitmek ve farklı kültürleri tanımak oldukça kolaylaşmış ve turizm olgusu bu bağlamda büyük ilerlemeler kaydetmiştir.

Hava yolu taşımacılığının bu denli kolaylaşması turizm hareketlerinin artmasına neden olmuştur. Öyle ki; bu gün dünyada yaklaşık 500 milyon insan şu veya bu nedenle havayolu taşımacılığı sayesinde yer değiştirmektedir. Bunun neticesinde de hava yolu taşımacılığı muazzam geniş ve büyük bir sektör halini almıştır.

Hava yolu ulaşımı, I. Dünya Savaşı'ndan sonra hızla gelişti. İlk seferler 1919'da Fransa'da başladı. Atlantik seferleri 1930'da başladı. Hava yolu ulaşımı uçak, yakıt, havaalanı, yol unsurlarını kapsar. Havaalanları büyük, küçük, hafif, basit uçakları kabul etmelerine göre sınışanırlar. ABD'de 10 binden fazla havaalanı bulunmaktadır.

Hava yolu ile aynı zamanda yük taşımacılığı da yapılmaktadır. Bu amaçla yapılmış kargo uçakları, posta hizmetleri kısa sürede yerine gitmekte, özellikle çabuk bozulur sebze, meyve ile süs bitkilerinin önemli pazarlara ulaştırılması sağlanmaktadır. Dünya'da başlıca hava limanları; Atlanta, Los Angeles, Denver, Dallas, John F. Kennedy (ABD), London Heathrow (İngiltere), Pekin, Hong Kong (Çin), Tokyo (Japonya), Paris Charles de Gaulle (Fransa), Frankfurt (Almanya), Amsterdam (Hollanda).

Deniz Yolu

Deniz yolu ulaşımı liman ve iskeleler arasındaki yolcu ve yük taşıma işlerini kapsamaktadır. Deniz yolu ile yolcu ve yük taşımacılığı kara yolu, demir yolu ve hava yolu taşımacılığına göre daha ucuzdur. Çünkü çok sayıdaki yolcu ve binlerce ton ağırlığındaki yük çok uzak mesafelere birlikte taşınabilmektedir. Ayrıca su yüzeyinde yapılan bu taşımacılıkta yol yapım ve bakım masraşarı yoktur. Liman ve iskelelere yapılan masraşar uzun süre yeterli olmaktadır.

Kuzey Atlantik Deniz Yolu

Dünya'nın deniz trafiğinin en yoğun olduğu yerdir. Kuzeybatı Avrupa limanları ile Kuzey Amerika ve Güney Amerika arasındadır. Amerika kıtası ile Avrupa kıtası arasında ham madde, yarı işlenmiş ve işlenmiş madde nakli, gemiler ile olmaktadır. Özellikle Güney Amerika'dan ham ve yarı işlenmiş madde veya mallar Kuzeybatı Avrupa'ya, Kuzey Amerika ve Avrupa arasında ise her türlü işlenmiş ve yarı işlenmiş maddeler karşılıklı olarak taşınmaktadır. Kuzey Atlantik Yolu'nun bir diğer özelliği de Avrupa ve Amerika kıtasının doğusundaki malların Panama Kanalı üzerinden Amerika kıtasının batı kıyılarına taşınırken kullanılan önemli bir su yoludur. Kuzey Atlantik Yolu, deniz taşımacılığında tehlikeli bir güzergâhtır. Çünkü kışın kutupsal hava kütlelerinin etkisiyle şiddetli rüzgârlar ve buna bağlı yüksek dalgalar tehlike oluştururken, yazında Labrador soğuk su akıntısının etkisiyle buz dağları (aysbergler) ulaşımda tehlikeler yaratmaktadır. Avrupa'da; Londra, Liverpool (İngiltere), Rotterdam (Hollanda), Hamburg, Rostock (Almanya), Bordo (Fransa), Anvers (Belçika), Lizbon (Portekiz), Stockholm (İsveç) ve Kuzey Amerika'da; New York, Boston, Philadelphia (ABD) ve Quebec (Kanada) limanları Kuzey Antlantik kıyılarının önemli limanlarıdır.

Akdeniz - Asya - Avustralya Deniz Yolu

Batı Avrupa'dan başlayıp Akdeniz, Süveyş Kanalı, Kızıldeniz'i izleyerek Hint Okyanusu'na, oradan Doğu Afrika, Güneydoğu Asya ve Yeni Zelanda'ya kadar uzanır. Bu yolun esas düğüm noktasını, Akdeniz'i Atlas Okyanusu'na bağlayan Cebelitarık Boğazı ile aynı denizi Kızıldeniz'e bağlayan Süveyş Kanalı oluşturur. Bu yolun Kızıldeniz'den Hint Okyanusu'na bağlantısı Bab-ül Mendep Boğazı ile olur ki bu noktada bu işlek yol ikiye ayrılır. Bunlardan bir tanesi Doğu Afrika kıyılarına, diğeri ise Basra Körfezi, Pakistan ve Hindistan kıyılarını izleyerek Güneydoğu Asya ve Avustralya limanlarına ulaşmaktadır. Avrupa'da; Cenova, Venedik (İtalya), Marsilya (Fransa), Barselona, Las Palmas (İspanya), Pire (Yunanistan), İstanbul, Afrika'da; İskenderiye (Mısır), Asya'da ki; Kalküta, Bombay (Hindistan), Tel Aviv (İsrail), Karaçi (Pakistan) ve Singapur limanları Akdeniz-Hint Okyanusu kıyılarındaki önemli limanlardır.

Pasifik Aşırı Deniz Yolları

Avustralya ile Doğu Asya limanlarını kapsar. Özellikle bu bölgenin önemi Panama Kanalı açıldıktan sonra daha da arttı. Kuzey Amerika'da; Los Angales, Seattle, Honolulu (ABD), Asya'da; Tokyo, Kobe, Osaka, Nagoya, Yokohoma (Japonya), Bangkok (Tayland), Seul (Güney Kore), Avustralya'da Sidney limanı bu deniz yolu güzergâhının önemli limanlarıdır.

  • Yazı Etiketleri :
  • demir yolu
  • kara yolu
  • hava yolu
  • deniz yolu
Türkiye'nin platoları (aşınım, tabaka düzlüğü, lav, karstik platolar)
Yazıyı Oku

Türkiye'nin platoları (aşınım, tabaka düzlüğü, lav, karstik platolar)

Türkiye'nin dağları (orojenik ve volkanik hareketlerle meydana gelen dağlar)
Yazıyı Oku

Türkiye'nin dağları (orojenik ve volkanik hareketlerle meydana gelen dağlar)

Türkiye arazisinin jeolojik değişimi
Yazıyı Oku

Türkiye arazisinin jeolojik değişimi

Türkiye'deki yer şekillerinin temel özellikleri ve dağılışı
Yazıyı Oku

Türkiye'deki yer şekillerinin temel özellikleri ve dağılışı

Türkiye'nin coğrafi konumu ve etkileri
Yazıyı Oku

Türkiye'nin coğrafi konumu ve etkileri

Levha hareketlerinin sonuçları
Yazıyı Oku

Levha hareketlerinin sonuçları

Menu