Geçmişten günümüze geçim kaynakları

İnsanın varoluşundan günümüze kadar çeşitli geçim kaynaklarının varlığı, toplumsal yapının farklılaşmasında etkili olmuştur. İnsanların geçim kaynakları ile ilgili olarak paleolitik çağdan günümüze kadar geçirdiği evreleri sırasıyla incelemek gerekir.

Geçmişten günümüze geçim kaynakları

GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE GEÇİM KAYNAKLARI

İnsanın varoluşundan günümüze kadar çeşitli geçim kaynaklarının varlığı, toplumsal yapının farklılaşmasında etkili olmuştur. İnsanların geçim kaynakları ile ilgili olarak paleolitik çağdan günümüze kadar geçirdiği evreleri sırasıyla incelemek gerekir.

Paleolitik Çağ (Kaba Taş Çağı)

Paleolitik Çağ, tarih öncesi uygarlığının gelişme sürecinde, kültürel evrelerin en uzunu ve Buzul Çağları'nın kültürel karşılığı olan; insanlığın ilk ortaya çıkışından, MÖ yaklaşık 10.000 yıl öncesinde kadar süren arkeolojik çağdır. Bu çağda Buzul Çağı'nın yaşanmasından dolayı soğuklardan ve vahşi hayvanlardan korunmak için mağara ve ağaç kovuklarında yaşamışlardır. Paleolitik Çağ, insan elinden çıkan ilk ürünler olan taş aletlerin yapıldığı çağdır. Bu taş aletler, en eski teknolojiyi temsil eder. Paleolitik Çağ insanlarının teknolojileri, çakmak taşı ve diğer işlenebilir taşlardan, ayrıca hayvan kemikleri ve boynuzlardan yapılan aletlerden ibarettir. Paleolitik Çağ insanları, avcılık ve toplayıcılık ile geçinirken mevsimlere göre yer değiştiren hayvan sürülerini takip etmişlerdir. Ayrıca meyvelerin olgunlaşma dönemlerine göre de yer değiştirmişlerdir. Bu nedenle bu dönemdeki insanlar küçük gruplar halinde göçebe bir hayat sürmüşlerdir. Dönemin sonlarına doğru ateş kontrol altına alınmıştır. Ateşin kontrol altına alınmasıyla insanlar ısınma, aydınlanma, korunma ve pişirme gibi bazı ihtiyaçlarını gidermeye başlamışlardır.

Mağara duvarlarına yapılan resimler, insanoğlunun ilk sanat etkinlikleri olarak kabul edilmiştir. İnsanlar tüketici durumundadırlar. Doğanın kendilerine sunduklarıyla yetinmişlerdir. Tarihte bilinen ilk nüfus sıçraması bu dönemde yaşanmıştır.

Mezolitik Çağ (Yontma Taş Çağı)

Paleolitik ve Neolitik Çağlar arasında Mezolitik Çağ denen bir geçiş evresi yaşanmıştır. İklimde belirgin bir sıcaklık artışı olmuş ve bunu diğer ekolojik değişimler izlemiştir. Avrupa'da ve Orta Doğu'da son Buzul Çağ'ının bitişiyle buzullar kuzeye doğru çekilmiş, deniz seviyesi yükselmiştir. İnsanlar, buzulların erimesiyle açılan yeni alanlara doğru yayılmışlar, avcılık ve toplayıcılık temel ekonomik faaliyetleri olmuştur.

Özellikle nehirlerde ve genişleyen sulak alanların kıyılarında balıkçılık gelişmiştir. Besin kaynaklarının bol olduğu su kenarlarında sabit, kalıcı yerleşimler kurulmuş; böylece bu dönemde insanlar göç etmeden yaşamaya başlayarak yerleşik yaşama geçmeye başlamışlardır. Yerleşim alanı olarak seçilen yerler daha çok; doğal yiyeceklerin ve av hayvanlarının bulunduğu, verimli ve sulak alanlardı. Böylece bu dönemin sonuna doğru tarıma geçiş aşamasına gelinmiş olup tarımla ilgili ilk denemeler yapılmıştır. Bu dönemde köpek evcilleştirilmiştir.

Neolitik Çağ (Cilalı Taş Çağı)

Taş Çağları'nın sonuncusu olan Neolitik Çağ, Yeni Taş Çağı anlamına gelmektedir ve bazen Cilalı Taş Çağı olarak da adlandırılmaktadır. Ancak Neolitik Çağ'da yaşanan kültürel gelişmeler, taş aletlerdeki yeniliklerden çok daha fazlasıdır. Bu çağda tarım yapılmış ve hayvanlar evcilleştirilmiştir. Neolitik, aslında başlangıç ve bitişi kesin tarihlerle sınırlanan bir dönem olmaktan çok tarımın başladığı ve hayvanların evcilleştirildiği bir kültür evresi olarak tanımlanabilir. Böylece insanın yaşamında en köklü değişimler gerçekleşmiştir. Bu gelişmeler, dünyanın çeşitli yerlerinde farklı zamanlarda yaşanmıştır. Bu dönemde göçebe hayat yerini yerleşik hayata bırakmıştır. Bu dönemin en önemli özelliklerinden biri, insanın tüketicilikten üreticiliğe geçmesidir. Neolitik Çağ'daki diğer bir yenilikse çanak çömlek yapımının başlamasıdır. Bu durum zanatkârların ortaya çıkmasına neden olmuştur.

Tarım: Tarımın geliştiği ilk yer, Orta Doğu'da Verimli Hilâl (Mezopotamya) adı verilen bölgedir. Yeni araştırmalar, ilk defa tarıma alınan buğdayın ana vatanının Şanlıurfa ve Diyarbakır arasındaki Karacadağ olduğunu ortaya koymaktadır.

Hayvanların Evcilleştirilmesi: Neolitik Çağ'da tarımdan hemen sonra gerçekleşen en önemli yenilik, hayvanların evcilleştirilmesidir. Neolitik Çağ'da ise beslenme amaçlı olarak koyun, keçi, domuz ve sığır evcilleştirilmiştir. İnsanlar, evcilleştirdikleri hayvanların sütünden ve yününden de faydalanmışlardır. Evcilleştirme süreci, daha çok süt, daha kaliteli yün, daha fazla et veren ve kolay evcilleşebilen uysal hayvanların seçilmesi ve üretilmesiyle gerçekleşmiştir. Kerpiçten evler yapılmış, nüfus hızlı bir şekilde artarak köy yerleşmeleri ortaya çıkmıştır. Köy hayatının başlamasıyla da ilk mesleki iş bölümü başlamıştır. Tarım ve hayvancılıkla uğraşanlar ile zanatkârlar arasında ilk defa ticaret başlamıştır. Bütün bu gelişmeler tarihte bilinen ikinci nüfus sıçramasının (10.000 yıl önce) yaşanmasına neden olmuştur.

Kalkolitik Çağ (Maden Çağı)

Kalkolitik Çağ, aynı zamanda MadenÇağı olarak da bilinmektedir. Neolitik Çağ'a özgü çiftçiliğe dayalı köy yaşamı, birçok yerde uzun süre devam etse de bazı bölgelerdeki köylerin büyüyüp gelişerek kentlere dönüştükleri görülür.Kalkolitik Çağ’ın en önemli özelliği, bu dönemde nüfus artışına bağlı olarak köylerin kentlere dönüşmesi ve kent devletlerinin doğmasıdır.

Dünya tarihinde ilk kez ekonomik çıkar bölgeleri oluşmuştur. Ekonomik merkez, doğal imkânların zengin olduğu bölgelerden, sulamalı tarım yapma imkânının bulunduğu Dicle ve Fırat arasındaki Mezopotamya bölgesine kaymıştır. Bu dönemin başında bakırın bulunması ve işlenmesi, daha sonraki dönemlerde diğer madenlerin bulunmasıyla birlikte insanlar bu madenleri farklı alanlarda kullanmaya başlamışlardır. Madenlerin işlenmesi beraberinde tarım, el aletleri ve silah yapımını geliştirmiştir. Dönemin sonuna doğru kent devletleri birleşerek büyük imparatorluklar kurulmasına (Roma İmparatorluğu gibi) neden olmuştur. Tekerlek bu dönem de bulunmuştur. Tarım, hayvancılık ve ticaret toplumların sosyal yapısını değiştirdi. Bunun sonucu devletlerarası siyasi ve ticari ilişkiler gelişince toplumsal yapıda değişmeler meydana geldi ve değişik meslek grupları (asker, din adamı, yönetici, çiftçi, tüccar, zanaatkâr) ortaya çıktı.

  • Yazı Etiketleri :
  • ilk çağlarda geçim yöntemleri
  • paleolitik çağ
  • mezolitik çağ
  • neolitik çağ
  • kalkolitik çağ
Türkiye'nin platoları (aşınım, tabaka düzlüğü, lav, karstik platolar)
Yazıyı Oku

Türkiye'nin platoları (aşınım, tabaka düzlüğü, lav, karstik platolar)

Türkiye'nin dağları (orojenik ve volkanik hareketlerle meydana gelen dağlar)
Yazıyı Oku

Türkiye'nin dağları (orojenik ve volkanik hareketlerle meydana gelen dağlar)

Türkiye arazisinin jeolojik değişimi
Yazıyı Oku

Türkiye arazisinin jeolojik değişimi

Türkiye'deki yer şekillerinin temel özellikleri ve dağılışı
Yazıyı Oku

Türkiye'deki yer şekillerinin temel özellikleri ve dağılışı

Türkiye'nin coğrafi konumu ve etkileri
Yazıyı Oku

Türkiye'nin coğrafi konumu ve etkileri

Levha hareketlerinin sonuçları
Yazıyı Oku

Levha hareketlerinin sonuçları

Menu