İnsan, var oluşundan günümüze doğada üstünlük kurmaya yönelik arayışlar içine girmiş, bilim ve teknik imkanların yaygın bir şekilde kullanımı ile birlikte doğa sınırsızca kullanılmıştır.

İnsan, doğadan nasıl faydalanır - yararlanır

İnsan, var oluşundan günümüze doğada üstünlük kurmaya yönelik arayışlar içine girmiş, bilim ve teknik imkanların yaygın bir şekilde kullanımı ile birlikte doğa sınırsızca kullanılmıştır. Bunun sonucu olarak,insan, içinde yaşadığı çevre ile arasında var olması gereken uyumu bozmuştur. Uzun yıllar doğa üzerinde yapmış olduğu tahribi umursamayan insanoğlu, XlX. yüzyılda çevre ile olan ilişkilerinde, birçok sorunla karşı karşıya kaldıktan sonra, geleceğini güvence altına alabilmek için doğa ile uyum içinde yaşamaya mecbur olduğunu anlamıştır. Günümüzde, doğal yaşam içinde var olan denge, insanlar tarafından bozulmakta ve bu durum canlılar kadar cansız varlıkları da etkilemektedir. Doğal yaşam insan için ne kadar önemli ise, içinde yaşayan diğer canlılar için de o kadar önemlidir.

Çevre; insanların ve diğer canlıların yaşamları boyunca ilişkilerini sürdürdükleri ve karşılıklı olarak etkileşim içinde bulundukları, fiziki, biyolojik, sosyal, ekonomik ve kültürel ortamdır. Bir başka ifade ile çevre, bir organizmanın var olduğu ortam ya da şartlardır ve yeryüzünde ilk canlı ile birlikte var olmuştur. Sağlıklı bir yaşamın sürdürülebilmesi ancak sağlıklı bir çevre ile mümkündür. İnsan yaşamı çeşitli dengeler üzerine kurulmuştur. İnsanın, çevresiyle oluşturduğu doğal dengeyi meydana getiren zincirin halkalarında meydana gelen kopmalar, zincirin tümünü etkileyip, bu dengenin bozulmasına sebep olmakta ve çevre sorunlarını oluşturmaktadır.

Baş döndürücü bir hızla artan sanayi ve teknolojideki gelişmelerin meydana getirdiği çevre kirliliği, nüfusun hızla artması ve buna paralel olarak, bitmez gibi görünen doğal kaynakların hızla tükenmesi, çevre konusunu ülkemiz ve dünya gündeminin ilk sıralarına yerleştirmiştir.

Toplumun tüm kesimlerini çevre konusunda bilgilendirmek, bilinçlendirmek, olumlu ve kalıcı davranış değişiklikleri kazandırmak ve sorunların çözümünde fertlerin aktif katılımlarını sağlamak amacıyla, Dünya’da ve Türkiye’de eğitim çalışmalarına başlanmıştır. Çevrenin korunması, geliştirilmesi ve iyileştirilmesi konusunda yapılan tüm bu çalışmaların amacı, insanların daha sağlıklı ve güvenli bir çevrede yaşamalarının sağlanmasıdır. Bunu sağlayacak olan da insanın kendisidir. Çünkü çevreye zarar veren de, çevreyi koruyan ve geliştiren de insandır.

İNSANIN ÇEVREYİ ETKİLEMESİ

İnsan zihinsel gücünün ürünü olarak bilim ve tekniği geliştirmiş, bu sayede tüm doğal çevre faktörlerini kontrol altına almaya çalışmıştır. İnsanoğlu, yeryüzünde varolduğu günden itibaren etki alanını genişletmiş, çok geniş bölgelere yerleşebilmiştir. Ancak, her çevreye uyum sağlama gücü, sonsuz değildir. Yaşama güçlüklerine rağmen insan, çevreyi çok belirgin bir şekilde hâlen değiştirmektedir. Bunlardan bazıları şunlardır:

Tarımsal faaliyetlerle çevreyi şekillendirmesi Neolitik çağa kadar dayanır. Besin ihtiyacını doğal dengeye uyumlu bir biçimde avcılık ve toplayıcıkla karşılamaya başlayan insan ,zamanla tarıma geçmiştir. Artan hızlı nüfus, beslenmesi gereken insan sayısını da arttırdığından, günümüzde tarım bölgeleri neredeyse son sınırına ulaşmıştır. Tarım arazisi kazanma faaliyeti, çevreyi en belirgin şekilde değiştiren insan faaliyetidir. Örneğin, göllerin kurutulması, ormanların yok edilmesi gibi.

Günümüzde, ulaşımla çevreyi değiştirme süreci; hava, deniz, kara ve demir yolları ve boru hatları, tüneller ve kanalların yapım faaliyetleri ile olmaktadır. Bütün ulaşım sistemleri için belirli miktar arazinin bu fonksiyona ayrılması ve pek çok teknik düzenleme ile çevrenin değiştirilmesi gerekir. Ulaşım yolları dışında açılan sulama kanalları, baraj bentleri, hem tarımsal ihtiyacı hemde insanın su ihtiyacını karşılar.

DOĞANIN EMRİNDE MİYİZ?

Bir ülkenin kalkınması, ekonomik ve siyasal alanda güçlü olması sanayi sektörünün sağladığı gelişmeye bağlıdır. Batı ülkelerinin çoğu, sanayileşme sürecine, daha 18. yüzyılın başlarında girmiş ve ülke topraklarının önemli bölgelerini sanayi alanları haline getirmişlerdir. Bugün pek çok ülke, Batı ülkelerini takip ederek hızlı bir sanayileşme süreci yaşamaktadır. Bu süreç o kadar hızlıdır ki; şehirlerin çevresindeki verimli tarım toprakları, bir daha geri kazanılamayacak şekilde sanayi faaliyetlerine ayrılmaktadır.

İnsanın yerleşip barınmak amacıyla çevreyi değiştirmesi, yerleşik hayata geçtiği günden beri sürmektedir. Konut ve yerleşim alanlarına olan ihtiyaç; giderek bağ ve bahçe arazilerinin, tarla ve otlakların hatta bataklık ve koyların doldurularak fonksiyonlarının kaybetmesine sebep olmaktadır. Bütün bunların temelinde nüfus artışı ve ondan kaynaklanan ihtiyaç büyümesi yatmaktadır. İnsanlar yaşadıkları çevrede buldukları su kaynaklarını, çeşitli ihtiyaçlarını gidermek amacıyla kullanmışlardır. Akarsular üzerine kurdukları barajlar, hem içme suyu ihtiyacını, hem tarım alanlarının sulanmasını hem de elektrik enerjisi ihtiyacını karşılamıştır. İnsanlar giysi ihtiyaçlarını doğal çevrede yaşayan hayvanlardan ve doğal bitki örtülerinden karşılamaya çalışmıştır.

ÇEVRENİN İNSANI ETKİLEMESİ

İklim, yaşamın gereklerini yerine getiren bir kaynaktır. İnsan ,yıllar boyunca bu kaynağa, barınak yaparak, yiyecek üreterek, enerji elde ederek, çevre koşullarıyla birlikte uyum sağlamaya çalışmıştır. Bizim gereksinim ve üretimlerimiz doğrudan iklim ve mevsimlere bağlıdır. İnsanların yeryüzündeki dağılışı iklime bağlıdır. Örneğin insanların pek bulunmadığı çöllerle, sürekli donmuş haldeki kutuplar, iklimleri nedeniyle boş kalmışlardır. Modern yapılar ve diğer medeni araçlar insanları ancak bir dereceye kadar iklim etkisinden korumaktadır. İklim, insanın sadece yaşayışı değil, ekonomik etkinlikleri üzerinde de büyük etkiye sahiptir. Tarım ve endüstri alanlarının dağılışı, onlara bağlı olarak ticaret şekilleri iklimin kontrolü altındadır. Onun için orta enlemler endüstriye, tropik ve subtropik bölgeler tarıma daha uygundur. Bu yüzden; Avrupa ve Kuzey Amerika’nın orta enlemlerinde gelişen endüstri için Asya, Afrika ve Güney Amerika’nın tropikal ve subtropikal bölgelerinden ham madde, aksi yönde de, işlenmiş maddeler asırlardan beri taşınmaktadır.

Yer şekilleri, insan hayatında her zaman önemli rol oynamıştır.Yer şekillerinin engebeli olduğu yerler, insan yaşamında olumlu ya da olumsuz pek çok etkiye sahip olmuştur.Yer şekillerinin engebeli olduğu alanlarda, tarım faaliyetleri, ulaşım ve diğer ekonomik etkinlikler zorlaşır. Bu durum da ister istemez nüfuslanmayı ve yerleşmeyi sınırlandırır. Yer şekillerinin engebeli olduğu bölgelerde tarım alanları, araziye parçalar halinde dağıldığından dağınık yerleşme görülür. Yer şekillerinin engebeli olduğu bölgelerde, ekili-dikili arazi oranı az, tarım toprakları parçalı ve dağınık, tarımda makine kullanımı sınırlıdır. Tarım, insan ve hayvan gücüne dayanır.

Ayrıca, yükselti, sıcaklığı düşürdüğünden tarım faaliyetlerini sınırlar, tarım yapabilme süresini kısaltır. Yüksek bölgelerde tarım ürünleri çeşitliliği azalır, tarım ürünlerinin olgunlaşması gecikir, tarımsal faaliyetler zorlaşır. Bu tür alanlarda tarımın yerini hayvancılık alır. Bir bölgenin yükseltisi ve bölgedeki dağların uzanış doğrultusu ile yer şekillerinin yapısı, o bölgedeki yolların uzanış doğrultusunu, yol sıklığını, yol yapım maliyetini, seyahat süresini etkileyerek etkisini gösterir. Engebeli bölgelerde yollar virajlarla uzar, yol yapım maliyeti artar. Irmaklar, vadiler; ancak köprü ve viyadüklerle aşılabilir. Ulaşımın gelişemediği bir yerde de sanayinin kurulup gelişmesi zorlaşır. Yüksek yerlerde kar yağışı, donma olayları ve sis yoğunluğu fazla olacağından, ulaşım zorlaşır. Eğimli arazilerde hidroelektrik enerji potansiyeli fazlayken, engebenin ve yükseltinin fazla olduğu sahalarda kış turizminin gelişmesi ve rafting sporlarının yapılması kolaylaşır.

  • Yazı Etiketleri :
  • insan doğa ilişkisi
  • doğaya verilen zararlar
  • çevrenin insana etkisi
  • insanın doğaya etkisi
Anıt ağaç, türleri ve Türkiye'de bulunan anıt ağaçlar
Yazıyı Oku

Anıt ağaç, türleri ve Türkiye'de bulunan anıt ağaçlar

Dünyayı birbirine bağlayan önemli ulaşım yolları
Yazıyı Oku

Dünyayı birbirine bağlayan önemli ulaşım yolları

Dünyadaki önemli boğazlar ve kanallar
Yazıyı Oku

Dünyadaki önemli boğazlar ve kanallar

Su arıtma aşamaları, evde su arıtımı
Yazıyı Oku

Su arıtma aşamaları, evde su arıtımı

Çocuklarda erteleme davranışı, Erteleyen bir çocuğum varsa neler yapabilirim
Yazıyı Oku

Çocuklarda erteleme davranışı, Erteleyen bir çocuğum varsa neler yapabilirim

Hazır gıdalar, hazır gıdalar nasıl hazırlanır, gıda katkı maddeleri, katkı maddesi kodları
Yazıyı Oku

Hazır gıdalar, hazır gıdalar nasıl hazırlanır, gıda katkı maddeleri, katkı maddesi kodları

Menu