Türkiye (Anadolu) Selçuklu Devletinin yıkılmaya yüz tuttuğu sıralarda uçlarda (sınır boylarında) yaşayan Türk Beyleri, Moğolların egemenliğini kabul etmeyerek bağımsız hareket etmeye başlamışlardı. Böylece Türkiye Tarihi'nin yeni bir dönemi olarak nitelendirilen "Büyük Türk Beylikleri" dönemi başlamıştır.

Türk beylikleri dönemi, büyük Türk beylikleri dönemi

TÜRK BEYLİKLERİ DÖNEMİ

Türkiye (Anadolu) Selçuklu Devletinin yıkılmaya yüz tuttuğu sıralarda uçlarda (sınır boylarında) yaşayan Türk Beyleri, Moğolların egemenliğini kabul etmeyerek bağımsız hareket etmeye başlamışlardı. Böylece Türkiye Tarihi'nin yeni bir dönemi olarak nitelendirilen "Büyük Türk Beylikleri" dönemi başlamıştır.

Osmanoğulları Beyliği (1299 - 1922)

- Oğuzların "Kayı Boyu" tarafından kurulmuştur.

- XI. Yüzyılda Anadolu'ya gelmişler, XII. Yüzyılda Türkiye Selçuklu Sultanı I. Alaeddin Keykubat tarafından Karacadağ yörelerine yerleştirilmişlerdir.

- Ertuğrul Gazi yönetimindeki Kayılara daha sonra Söğüt - Domaniç yöreleri yurtluk olarak verilmiştir.

- Ertuğrul Gazi'nin ölümünden sonra yerine 1281 de Osmanlı Devleti'nin kurucusu olan Osman Bey geçmiştir.

- Osman Bey, Bizanslılardan Karacahisar, Yarhisar, Bilecik ve İnegöl yörelerini almış 1299 da da bağımsız beyliğe dönüşmüştür. Yetenekli ve örgütçü yöneticiler sayesinde kısa sürede çağının en güçlü devletlerinden biri haline gelmiştir.

Karesioğulları Beyliği (1304 - 1360)

- Balıkesir - Çanakkale yörelerinde kurulmuştur. Kökenleri Danişmentlere kadar uzanmaktadır.

- Germiyan Beyleri'nden olan Karesi Bey, Bizanslılardan Balıkesir, Susurluk, Edremit'i almış, Germiyanoğulları'nın güçsüzlüğünden yararlanarak Balıkesir merkez olmak üzere bağımsız Karesioğulları Beyliği'ni kurmuştur.

- Denizcilik alanında ileri gitmişlerdir.

- Karesi Beyin ölümünden sonra başlayan taht sorunları üzerine Orhan Bey tarafından Osmanlı Beyliği'ne katılmıştır.

Osmanlılara katılan ilk bağımsız Türk beyliğinin Karesioğulları olmuştur.

Candaroğulları (İsfendiyaroğulları) Beyliği (1291 - 1461)

- Türkmen Beyleri'nden Şemseddin Yaman Candar tarafından Kastamonu - Sinop yörelerinde kurulmuştur.

- Beylik kurulduğu yer olan Kastamonu'dan dolayı Kastamonu Beyliği olarak tanındığı gibi, İsfendiyar Beyden dolayı İsfendiyaroğulları Beyliği olarak da tanınmıştır.

- Denizciliğe önem vermiş olan bu beyliğe Osmanlılar son vermişlerdir.

Germiyanoğulları Beyliği (1299 - 1429)

- Türkiye Selçukluları'nın hizmetine giren Yakup Bey tarafından Kütahya, Tavşanlı, Emet yörelerinde kurulmuştur.

- Germiyan Beyi, Karamanoğulları tehlikesine karşı kızını Yıldırım Bayezıd'a vererek akrabalık kurmuş, çeyiz olarak da Kütahya, Tavşanlı, Simav yörelerini Osmanlılara vermiştir. Ancak I. Murat'ın ölümü üzerine verdikleri toprakları geri almak istemiş iseler de Yıldırım Bayezid Beyliğe son vermiştir.

Germiyan Beyliğinin bir kısım topraklarının çeyiz yolu ile, tamamının ise vasiyet yolu ile Osmanlılara geçmiştir.

Saruhanoğulları Beyliği (1313 - 1410)

- Germiyanoğulları Beyleri'nden Saruhan Bey tarafından Manisa ve yöresinde kurulmuştur. - Denizcilikte ileri gitmişlerdir.

- I. Kosova Savaşı'nda Osmanlıların yanında yer almışlardır.

- Yıldırım Beyezid'in son verdiği beylik Ankara Savaşı'ndan sonra yeniden kurulmuş ise de I. Mehmet (Çelebi) tarafından tamamen ortadan kaldırılmıştır.

Aydınoğulları Beyliği '1308-1426)

- Germiyonoğulları Beylerinden Aydınoğlu Mehmet Bey tarafından Aydın - Birgi yörelerinde kurulmuştur. İzmir ve Selçuklu da yaptıkları tersaneleri ile denizciliğe önem vermişler. Bizanslılara ve Ege Adalarına karşı başarılı seferler yapmışlar, haçlı donanması ile de savaşmışlardır.

- Yıldırım Bayezid tarafından ortadan kaldırılan beylik Ankara Savaşı'ndan sonra yeniden kurulmuş ise de II. Murat tarafından tamamen Osmanlılara katılmıştır.

Menteşeoğulları Beyliği (1261 -1424)

- Menteşe Bey tarafından Muğla - Milas yörelerinde kurulmuştur.

- Denizcilikte ileri gitmişler, Sen Jan Şövalyelerinden Rodos adasının bir bölümünü almışlardır.

- Yıldırım Bayezid tarafından ortadan kaldırılmış, Ankara Savaşı'ndan sonra tekrar kurulmuş, II. Murat tarafından tamamen ortadan kaldırılmıştır.

Karamanoğulları Beyliği (1256 - 1467)

- Oğuzların Afşar kolundandır, adlarını bağlı oldukları Karaman oymağından almışlardır. Nur Sufi'nin liderliğindeki Karamanlılar, Türkiye Selçuklu Sultanı 1. Alaeddin Keykubat tarafından Mut - Ermenek yörelerine yerleştirilmişlerdir.

- Kerimüddin Karaman Bey merkezi Ermenek olmak üzere Karamanoğulları Beyliğini kurmuştur.

- Türkiye Selçuklu Sultanlığının taht karışıklıklarından yararlanan Karamanoğulu Mehmet Bey Konya'yı ele geçirmiş ve "Türkçeyi resmi dil" ilan etmiştir.

Karamanoğlu Mehmet Bey'in 1277 tarihinde" Bundan sonra divanda dergahta, mecliste ve meydanda Türkçeden başka dil kullanılmayacaktır" diyerek Türkçeyi resmi dil ilan etmiştir.

Karamanoğullarının kendilerini Türkiye Selçuklu Devleti'nin mirasçısı (varisi) olarak gördüklerinden Anadolu Türk Birliğini kurmaya çalışan Osmanlılara karşı en çok direnen Türk Beyliği olmuştur.

- Osmanlı Karamanoğulları ilişkisi Orhan Bey zamanında başlamış, I. Murat döneminde aralarında akrabalık kurulmuş ise de Karamanoğullarının, Osmanlılardan toprak almaya kalkışmaları yüzünden ilişkiler bozulmuş, Yıldırım Bayezıd tarafından beylik ortadan kaldırılmıştır.

- Ankara Savaşı'ndan sonra tekrar kurulan Karamanoğulları Beyliği Osmanlılarla mücadelelerini I. Mehmet, II. Murat ve Fatih Sultan Mehmet dönemlerinde de sürdürmüşler Fatih beyliğin büyük bölümünü Osmanlılara bağlamış, Niğde, Silifke yörelerinde varlıklarını sürdürmeye çalışan Karamanoğullarına ise II. Beyazıd döneminde tamamen son verilmiştir.

Hamitoğulları Beyliği (1300 - 1423)

- Hamit Bey yönetimindeki Türkmenler Türkiye Selçukluları tarafından Antalya – Isparta ve Eğridir yörelerine yerleştirilmişlerdir. Beyliğin kurucusu olan Dündar Beydir. Beylik Antalya ve Eğridir olmak üzere iki kol halinde yönetilmiştir.

- I. Murat, Hüseyin Bey'den Seydişehir, Beyşehir ve Yalvaç'ı 80 bin altın karşılığında satın almıştır.

- Tekeoğulları denilen Beyliğin Antalya koluna Yıldırım son vermiş ise de Ankara Savaşı'ndan sonra tekrar kurulmuştur. II. Murat tarafından ortadan kaldırılmıştır.

İnançoğulları Beyliği (1276 - 1368)

- Merkez Ladik (Denizli) olmak üzere Ali Bey tarafından kurulmuştur.

- I. Murat zamanında Osmanlılara katılmıştır.

Sahipataoğulları Beyliği (1275 - 1342)

- Türkiye Selçukluları vezirlerinden Sahip Ata Fahrettin tarafından Afyon yörelerinde kurulmuştur.

- Orhan Bey zamanında Osmanlılara katılmıştır.

Pervaneoğulları Beyliği (1277 - 1322)

- Türkiye Selçukluları vezirlerinden Müineddin Süleyman Pervane'nin oğlu Mehmet Bey tarafından Sinop yörelerinde kurulmuştur.

- Denizcilikle başarılı olan beylik Gazi Çelebi'nin ölümü üzerine yerine geçecek oğlu olmadığından elindeki toprakları Candaroğullarına kalmıştır.

Tacettinoğulları Beyliği (1348 - 1428)

- Tacettin Bey tarafından merkez Niksar olmak üzere Tokat, Samsun (Bafra), Ordu yörelerinde kurulmuştur.

- Kurulduğu bölgeden dolayı Canikoğulları beyliği olarak da adlandırılmıştır.

- II. Murat zamanında Osmanlılara katılmıştır.

Eşref Oğulları Beyliği (1284 - 1326)

- Uç Beylerinden Seyfeddin Süleyman Bey tarafından merkez Beyşehir olmak üzere kurulmuştur.

- Eşrefoğulları Bey'inin Moğollar tarafından öldürülmesi üzerine toprakları Hamitoğulları ve Karamanoğulları arasında paylaşılmıştır.

BEYLİKLERİN TÜRKİYE TARİHİ YERİNDEKİ ÖNEMİ

  1. Moğolların 1243 Kösedağ Savaşı'ndan sonra Anadolu üzerinde kurdukları baskılar, Türk varlığını tehdit etmişti. Bu tehdit Anadolu Türk Beylikleri tarafından engellenmiştir.
  2. Moğol baskısı Türklerin yoğun bir şekilde uçlara yönelmelerine ve yerleşik yaşama geçmelerine etken olmuş, yaptıkları fetihlerle sınırların genişlemesine katkı sağlamışlardır.
  3. Anadolu'nun Türkleşmesine hizmet etmişler, yaptıkları eserlerle Anadolu'yu bayındır hale getirmişlerdir.

TÜRKİYE'DE KURULAN DİĞER DEVLETLER

Eretna Devleti (1335 - 1381)

- Moğolların Anadolu Valisi Timurtaş Paşa, Moğollarla arası açıldıktan sonra Anadolu'yu terk ederken yerine Uygur Türklerinden Eretna Bey'i bırakmıştır. Eretna Bey merkez Sivas olmak üzere kendi adıyla anılan beyliği kurmuştur.

- Kayseri, Ankara, Tokat ve Çorum yörelerini alarak Anadolu'nun en güçlü devleti haline gelmiştir.

- Taht sorunları yüzünden güçlerini kaybetmişlerdir.

- Vezir Kadı Burhaneddin, küçük yaşta olan Mehmet Bey'in naibi olarak devleti bir yıl kadar yönetmiş, daha sonra Mehmet Bey'i tahttan indirerek Eretna devletine son vermiştir.

Kadı Burhaneddin Devleti (1381 - 1398)

- Oğuzların Salur Boy'undan olan Kadı Burhaneddin Ahmet, Eretna Beyi Mehmet Beyi tahttan indirerek mezkezi Sivas olmak üzere kendi adı ile anılan devleti kurmuştur.

- Akkoyunlular'a yenilip öldürülünce yerine geçecek olan oğlu olmadığından devlet güçsüzleşmiş ve Yıldırım Bayezıd döneminde Osmanlılara katılmıştır.

Dulkadiroğulları Beyliği (1337 - 1515)

- Merkez Elbistan olmak üzere Karaca Bey tarafından kurulmuştur..

- Önce Memlüklere bağlı iken daha sonra Osmanlılara ve Timur'a bağlanmıştır.

- Yavuz Sultan Selim 1515 Turnadağ Savaşı ile beyliğe tamamen son vermiştir.

Dulkadiroğulları Beyliği'nin alınması ile Osmanlıların Anadolu Türk Birliğini tam olarak sağlanmıştır.

Dulkadiroğulları Beyliği'nin Osmanlılara katılması üzerine Memlük Sultanı Kansu Gavri'nin elçi göndererek “hutbenin kendi adına okunması” istegine Yavuz Sultan Selim'in “Koca Çerkez erse yurdunda adına hutbe okutabilsin bakalım” demiştir.

Ramazanoğulları Beyliği (1353 - 1608)

- RAMAZAN Bey tarafından Adana ve yörelerinde kurulmuştur.

- Önceleri Memlüklülere bağlı iken Yavuz Sultan Selim'in Mısır seferi sırasında Osmanlıların yanında yer almış sefer sonrası Osmanlılara bağlı beylik haline gelmiştir.

Karakoyunlu Devleti (1365 - 1469)

- İlhanlı devletinin yıkılmasından sonra Bayram Hoca liderliğindeki Türkmenler Erzurum, Erciş ve Musul yörelerinde Karakoyunlular Devleti'ni kurmuşlardır.

- Timur'la yaptığı mücadeleyi kaybeden Kara Yusuf Yıldırım Bayezıd'a sığınmıştır.

- Timur'un çekilmesinden sonra tekrar topraklarına kavuşmuş ise de ölümünden sonra taht sorunları başlamış, bundan yararlanan Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan Karakoyunlulara son vermiştir.

- Kafkasların Türkleşmesinde etkili olmuşlardır.

Akkoyunlu Devleti (1350 - 1502)

- Oğuzların Bayındır Boyu'ndan Karayülük Osman Bey tarafından merkezi Diyarbakır olmak üzere kurulmuşlardır.

- Bir süre Kadı Burhaneddin Devleti'ne bağlı olarak yaşamışlardır, Ankara Savaşı'nda Timur'un yanında yer almışlardır.

- İç karışıklıkları önleyen Uzun Hasan Irak ve Horasan'ı almış Karakoyunlulara son vermiş, sınırlarını bir hayli genişletmiştir.

- Osmanlıların en önemli rakiplerinden biri olmuş, Osmanlılara karşı Trabzon Rum İmparatorluğu, Venedikliler ve Karamanoğulları ile ittifaklar kurmuşlardır.

- Fatih Sultan Mehmet ile yaptığı Otlukbeli Savaşı'nda (1473) yenilmiş ve Doğu Anadolu egemenliğini Osmanlılara bırakmıştır.

- Uzun Hasan'ın ölümünden sonra taht sorunları başlamış bundan yararlanan Safevi hükümdarı Şah İsmail Akkoyunlu devletine son vermiştir.

  • Yazı Etiketleri :
  • Büyük Türk Beylikleri
  • Osmanoğulları
  • Karesioğulları
  • Candaroğulları
  • Germiyanoğulları
  • Saruhanoğulları
  • Aydınoğulları
  • Karamanoğulları
  • Hamitoğulları
Sevr Barış Antlaşması ve içeriği ( maddeleri ), Hukuki geçersizliğinin nedenleri
Yazıyı Oku

Sevr Barış Antlaşması ve içeriği ( maddeleri ), Hukuki geçersizliğinin nedenleri

II. Dünya savaşı, II. Dünya savaşının nedenleri ve sonuçları, Türkiye’nin II. Dünya Savaşı’ndaki Politikası
Yazıyı Oku

II. Dünya savaşı, II. Dünya savaşının nedenleri ve sonuçları, Türkiye’nin II. Dünya Savaşı’ndaki Politikası

Atatürk dönemi Türk dış politikası
Yazıyı Oku

Atatürk dönemi Türk dış politikası

Sağlık, sanat ve güzel sanatlar alanında yapılan inkılaplar
Yazıyı Oku

Sağlık, sanat ve güzel sanatlar alanında yapılan inkılaplar

Milli güç ve unsurları
Yazıyı Oku

Milli güç ve unsurları

Atatürkçü düşünce sistemi, Atatürkçülük ve önemi
Yazıyı Oku

Atatürkçü düşünce sistemi, Atatürkçülük ve önemi

Menu