Türkiye'de mesken tipleri (hımış, kerpiç, ahşap, taş)

Türkiye'nin üzerinde bulunduğu topraklar, yeryüzünde yerleşmelerin ilk kurulduğu sahalar arasında yer almaktadır. Bu nedenle Anadolu toprakları çeşitli kültür ve medeniyetlerin kurulup gelişmesine beşiklik etmiş ve topraklarımızda birçok beylik, devlet ve krallıklar kurulmuştur.

Türkiye'de mesken tipleri (hımış, kerpiç, ahşap, taş)

Türkiye'de coğrafi faktörler, kırsal alanlardaki meskenlerin şekillerini ve kullanılan malzemeyi önemli ölçüde etkilemiştir. Gerçekten kır meskeni, her şeyden önce çevre şartlarına yani yer şekilleri, yükselti, jeolojik yapı, bitki örtüsü, iklim elemanları ve onu inşa edecek kişilerin gelenekleri, ekonomik durumları ve ekonomik faaliyet türleriyle yakından ilişkilidir.

a) Ahşap Meskenler

Ahşap konutlar, yağış miktarının fazla olduğu, taş, tuğla ve kerpiç gibi yapı malzemelerinin
bulunmadığı veya az bulunduğu ormanlık alanlarda yaygın olarak görülür. Türkiye'de Karadeniz Bölgesi ile Marmara Bölgesi'nin Güney Marmara Bölümü'nde orman içindeki meskenlerin çoğu ahşaptır. Bu evler ormandan elde edilen malzeme ile yapılmışlardır.

Çoğunlukla taş bir temel üzerinde yükselen ve genellikle ahır olarak kullanılan zemin kat ile bunun üzerinde yükselen oturma katından oluşur. Doğu Karadeniz'de evin kenarında eklenti halinde serender denilen ve yiyeceklerin konulduğu bir depo bulunur. Ahşap evin sıcaklık ve nemi geçirmemesi yanında, deprem bölgelerinde bu afete dayanıklı olması ve malzeme bulunduğunda yapımındaki kolaylık da tercih edilmelerinde etkili olmaktadır.

b) Toprak (Kerpiç) Meskenler

İç bölgelerimizde kurak ve yarı kurak iklime sahip kırsal yerleşmelerin büyük bir kısmında toprak evler yaygındır. Yeterli ağaç veya mesken inşaası için elverişli taşların olmadığı İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri'ndeki kırsal alanlarda topraktan yapılmış olan evler hâkimdir. Çamurun, ot veya samanla karıştırıldıktan sonra özel kalıplara dökülerek güneşte kurutulması ile yapılan tuğla biçimindeki malzemeye kerpiç adı verilir.

Kerpiç evlerin ana malzemesidir. Kerpiç mesken yapımının yaygın olmasına neden olan başlıca faktörler; ülkemizde bozkırların geniş yer kaplaması, kerpiç toprağının en ucuz ve yaygın bir yapı malzemesi olması ve buralarda tahıl tarımının yaygın olmasından dolayı samanın bol miktarda temin edilmesidir.

c) Taş Meskenler

Taş, ev yapımında kullanılan bir diğer malzemedir ve taştan yapılmış meskenler de çeşitlilik gösterirler. Kalker, granit, şist ve dış püskürük kayaçlar (bazalt, andezit gibi ) mesken yapımında en fazla kullanılanlardır. Bu kayaçların dağılışı ile bu malzemenin kullanılmasıyla yapılmış evlerin dağılışı arasında, doğal olarak bir ilişki söz konusudur.

Türkiye'de Doğu Anadolu'nun volkanik örtüye sahip yörelerindeki bazalt gibi kayaçlar, ev yapımında kullanılırken, Ege ve Akdeniz'in genelde kalker yapılı olması, buralarda mesken yapımında bu kayacın kullanılmasına yol açmıştır. Ayrıca taş evlerin en güzel örneklerini Şanlıurfa, Gaziantep ve Mardin'de yumuşak kireç taşları ile yapıldıkları görülür.

d) Hımış Meskenler

Genellikle bitki örtüsünün cılız olduğu kurak ve yarı kurak alanlar ile bitki örtüsünün gür olduğu
nemli ve yağışlı bölgelere geçiş sahalarında görülen bir konut tipitir. Diğer bir ifadeyle kerpiç evlerden ahşap evlere, bozkırdan ormana geçiş sahalarında görülen konut tipidir. Bu tür alanlarda toprak ve ahşap malzemenin her ikisini de temin etmek mümkündür.

Evin ana iskeleti ahşap olup duvarları tuğla ya da kerpiçten örülmüş, duvarlar samanla karıştırılmış çamur harçla sıvanmış ev türüdür. Bu yapının sadece kerpiç, ahşap ve taş malzemeden yapılmış örneklerine bugün hâlâ Anadolu'da rastlamak mümkün. Daha çok Batı Anadolu'da, Marmara (Kütahya, Balıkesir, Bursa) ve İç Anadolu'nun kuzeyinde (Beypazarı, Safranbolu, Tokat, Kastamonu, Amasya yöreleri) kullanılır.

  • Yazı Etiketleri :
  • ahşap meskenler
  • toprak meskenler
  • taş meskenler
  • hımış meskenler
Türkiye'nin iklim elemanları
Yazıyı Oku

Türkiye'nin iklim elemanları

Türkiye'de akarsuların oluşturduğu yer şekilleri
Yazıyı Oku

Türkiye'de akarsuların oluşturduğu yer şekilleri

Türkiye'de buzulların oluşturduğu yer şekilleri
Yazıyı Oku

Türkiye'de buzulların oluşturduğu yer şekilleri

Türkiye'de rüzgarların oluşturduğu yer şekilleri
Yazıyı Oku

Türkiye'de rüzgarların oluşturduğu yer şekilleri

Türkiye'de dalga ve akıntıların oluşturduğu yer şekilleri
Yazıyı Oku

Türkiye'de dalga ve akıntıların oluşturduğu yer şekilleri

Türkiye'nin ovaları (oluşumlarına göre, bulundukları yere göre) ve genel özellikleri
Yazıyı Oku

Türkiye'nin ovaları (oluşumlarına göre, bulundukları yere göre) ve genel özellikleri

Menu