Yanma, maddenin ısı ve oksijenle birleşmesi sonucu oluşan kimyasal bir olaydır. Yangının oluşmasının sebepleri, yangın söndürmede kullanılacak yöntemler, yangın söndürücü maddeler ve yangın için ev ve iş yerlerinde alınacak önlemler.

Yangın, yangın çeşitleri, yangının çıkmasının nedenleri, yangın söndürmede kullanılan yöntemler

1.1. Yanma Olayı

Yanma, maddenin ısı ve oksijenle birleşmesi sonucu oluşan kimyasal bir olaydır. Yanma olayının oluşabilmesi için madde, ısı ve oksijenin (hava) bir arada olması gerekir.

1.2. Yangın Çeşitleri

  • A sınıfı yangınlar, katı madde yangınlarıdır. Soğutma ve yanıcı maddenin uzaklaştırılması ile söndürülebilir.
  • B sınıfı yangınlar, yanabilen sıvılar bu sınıfa girer. Soğutma (sis hâlinde su) ve boğma (karbondioksit, köpük ve kuru kimyevi toz) ile söndürülebilir.
  • C sınıfı yangınlar, likit petrol gazı, hava gazı, hidrojen gibi yanabilen çeşitli gazların yanması ile oluşan yangınlardır. Kuru kimyevi toz, halon, 1301 ve halon 1211 kullanarak söndürülebilir. Elektrikli makine ve hassas cihazların yangınlarını da bu sınıfa dâhil edebiliriz.
  • C sınıf yangınlarda yanabilen hafif metallerin ve alaşımların (magnezyum, Lityum, sodyum, seryum gibi) yanmasıyla meydana gelen yangınlar dikkat çekmektedir. Bu yangınları kuru kimyevi tozlar söndürür.

Elektrik donanımlarının yanmasıyla oluşan yangınları ayrı bir sınıf içinde değerlendirmez. C sınıfı yangınların içinde yer alır. Bu tür yangınlara, elektrik akımı kesilerek müdahale edilmeli ve kuru kimyevi toz kullanılmalıdır.

1.3. Yangının Nedenleri

1.3.1. Korunma Önlemlerinin Alınmaması

Yangın nedenlerinin başında yangına karşı önlemlerin alınmaması gelmektedir. Genellikle elektrik kontağı, ısıtma sistemleri, LPG tüpleri (evlerde kullanılan tüp gazları) patlayıcı-parlayıcı maddelerin yeterince korunmaya alınmamasından yangın çıkmaktadır. Özellikle büyük yerleşim alanlarında, konut ve iş yerlerinde çıkan yangınların büyük bir kısmı elektriğin ve LPG tüplerinin yanlış kullanımına dayanmaktadır. Elektrik enerjisi aksamının teknik koşullara göre yapılmaması da yangını oluşturan diğer bir sebep olmaktadır. Bununla birlikte kaloriferlerde ve soba ile ısıtma yöntemlerinde, bacaların temizlenmesi ve parlayıcı-patlayıcı maddeler için gerekli önlemlerin alınması hâlinde yangın afetinde büyük bir azalma olacaktır.

1.3.2. Bilgisizlik

Yangına karşı hangi önlemlerin, nasıl alınacağını bilmemek ve bu konuda yeterli eğitimden geçmemek yangının önemli nedenlerindendir. Elektrikli aletlerin doğru kullanımını bilmemek, soba ve kalorifer sistemlerini yanlış yerleştirmek, tavan arasına ve çatıya kolay tutuşabilecek eşyalar koymak yangını davet eder. Yangının oluşumunu önlemek ve oluşan bir yangının söndürülmesini bilmek eğitim ve bilgilenmeden geçer. Bu sebeple yangını önlemeyi öğrenmek kadar yangını söndürmede ilk müdahaleleri de öğrenmek gerekir.

1.3.3. İhmal

Yangın konusunda bilgi sahibi olmak yeterli değildir. Söndürülmeden atılan bir kibrit veya sigara izmariti, kapatmayı unuttuğumuz LPG tüp (evlerde kullanılan tüp gaz), ateşi söndürülmemiş ocak, fişi prizde unutulmuş ütü gibi ihmaller büyük yangınlara yol açabilir.

1.3.4. Kazalar

İstem dışı oluşan olaylardan bazıları da (kalorifer kazanının patlaması, elektrik kontağı gibi) yangına neden olmaktadır. Ancak kendiliğinden gelişen bütün olaylarda başlangıçta yeterli önlemlerin alınmaması etkili olabildiği gibi bilgisizliğin de rol oynadığını görebiliyoruz. Temelde bunlar olmaksızın kazaların yol açtığı yangınlar da olmaktadır.

1.3.5. Sabotaj

Yangına karşı gerekli önlemler alındığı hâlde bazı insanlar çeşitli amaç ve kazanç uğruna kasıtlı olarak kişi ve topluma ait bina ve tesisleri yakarak can ve mal kaybına neden olabilir.

1.3.6. Sıçrama

Kontrol altına alınmış veya alınmamış bir yangın ihmal veya bilgisizlik sonucu sıçrayarak, yayılarak veya parlayıp patlayarak daha büyük boyutlara ulaşabilir. Bu nedenle bu tür olaylara karşı dikkatli olmamız gerekmektedir.

1.3.7. Doğa Olayları

Rüzgârlı havalarda kuru dalların birbirine sürtmesi ya da yıldırım düşmesi vb. gibi doğa olayları sonucunda da yangın çıkabilir.

yangın, yangın çeşitleri

1.4. Yangın Söndürmede Kullanılan Yöntemler

1.4.1. Soğutarak Söndürme

Su ile soğutma: Soğutarak söndürme prensipleri içinde en çok kullanılandır. Suyun elverişli fiziksel ve kimyasal özelliği yanıcı maddeyi boğma (yanan cismin su içine atılması sonucu oksijeni azaltma) ve yanıcı maddeden ısı alarak yangının söndürülmesinde en büyük etken olmaktadır. Su, yangın yerine kütlesel olarak gönderileceği gibi püskürtme lanslarıyla da gönderilebilir.

Yanıcı maddeyi dağıtma: Yanan maddenin dağıtılmasıyla yangın nedeni olan yüksek ısı bölünür, bölünen ısı düşer ve yangın yavaş yavaş söner (Akaryakıt yangınlarında bu tip söndürme yangının yayılmasına neden olacağından uygulanmaz.).

Kuvvetli üfleme: Yanan madde üzerinde kuvvetli olarak üflenen hava alevin sönmesine ve yanan maddenin ısısının düşmesine neden olmaktadır. Bu tip (soğutarak) söndürme ilkesi ile başlangıç yangınlarında başarıya ulaşılabilir. Büyümüş veya belirli boyutlara gelmiş yangınlarda kuvvetli üfleme yangına daha fazla oksijen sağlayacağından yangının büyümesine neden olur. Bu nedenle bu tür söndürmeler büyümüş yangınlarda kullanılmaz.

1.4.2. Havayı Kesme

Örtme: Katı maddeler (kum, toprak, halı, kilim vb.) ve kimyasal bileşikler (köpük, klor, azot vb.) kullanılarak yanan maddenin oksijen ile temasının kesilmesi ile yapılan söndürmedir. Akaryakıt yangınlarına örtü oluşturan kimyasal kullanılmaktadır.

Boğma: Yangının oksijenle temasının kesilmesi veya azaltılması amacıyla yapılan işlemdir. Özellikle kapalı yerlerde oluşan yangınlara uygulanır.

Yanıcı maddenin ortadan kalkması: Yanma koşullarından olan yanıcı maddenin ortadan kalkması sonucu yangının söndürülmesidir.

1.5. Söndürücü Maddeler

Su: Ateşi söndüren maddeler arasında en önemlisi sudur. Su özellikle A tipi yangınlar için (katı) mükemmel bir söndürücüdür.

Kum: Yanıcı maddelerin oksijenle ilişkisinin kesilerek söndürülmesinde kullanılır. Kullanma anında kumun yanıcı maddeyi tamamen örtmesi sağlanmalıdır.

Karbondioksit gazı (CO2): Yanan maddenin üzerini kaplayan karbondioksit gazının yanıcı maddeyi oksijensiz bırakarak yangının söndürülmesi olayıdır. Karbondioksit gazı genellikle çelik tüplerde, basınç altında sıvı hâlde tutulur. Bu gazla açık alanlarda ve hava akımının olduğu yerlerde yangının söndürülmesi oldukça zordur.

Kuru kimyevi toz: Yangın söndürmede kullanılan etkin maddelerden birisi de kuru kimyasal tozdur. Kimyasal tozlarla, cinslerine göre A, B, C sınıfı yangınlar etkin bir şekilde söndürülebilmektedir. Aşırı sıcaklıktan (tahta, kumaş, araba lastiği gibi maddelerde) oluşan yangınlar, sıvıların (benzin ve türevleri) tutuşmasından çıkan yangınları ve yanıcı gazların (hava gazı-doğal gaz vb.) basınç altında çıkmasından oluşan yangınların söndürülmesinde kullanılmaktadır.

Köpük: Köpük yanan yüzeyi tamamen kaplar. Bunun sonucu olarak da hava ile teması keser ve ayrıca soğutma özelliğinin bulunması nedeniyle de yangın söndürücü olarak kullanılır.

1.6. Yangın Önlemleri

Küçük bir yangın başlangıcının büyük alevlere dönüşmesini önlemek amacıyla yapıların projelendirme aşamasından itibaren yangından korunma şartname ve yönetmeliklerine bağlı kalınması gerekir. Kurum, kuruluş ve iş yerlerinde yangını önleyici tedbirler iki kısımda ele alınır.

1.6.1. Yapısal Bakımdan Yangından Korunma

Yapılarda yanmaz veya yanması güç yapı malzemeleri kullanılmalıdır.

Yangının yayılmasını önlemek amacıyla yangın bölümleri oluşturulmalıdır.

Dumanların yayılmasını önlemek için duvardan sızmalar önlenmelidir.

Yangına yüksek derecede dayanıklı yapı oluşturulmalıdır.

Yangının etkilerinden korunmuş kısa kaçış yolları sağlanmalıdır.

Ateşleyici ve yanıcı malzeme kaynaklarının ayrılmalıdır.

Her an çalışabilecek durumda faal yangı söndürme cihazları bulundurulmalıdır.

1.6.2. Organizasyon Bakımından Yangından Korunma

Yangından korunmada aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir:

İyi bir bina idaresi

Gerekli yasakların konulması

Sabit tesisatın sık sık kontrolden geçirilmesi

Yangınla savaş tatbikatının yapılması

Acil ışıklandırma sisteminin kurulması

Gereksiz yangın yükünün kaldırılması

Korunma sistemi ve planının düzenli kontrolünün yapılması

Düzenli bir şekilde alan tatbikatlarının yapılması

1.7. Ev ve İş Yerlerinde Alınacak Önlemler

Çatlak, hatalı inşa edilmiş veya dolmuş bacalar yangın nedeni olabilir. Bacalar devamlı temizlenmelidir.

Tavan arası ve bodrumlar temiz tutulmalıdır.

Yanıcı maddeler evinizin veya iş yerinizin uygun bir yerinde saklanmalıdır.

Soba, kalorifer ve mutfak ocaklarından çıkabilecek yangınlara dikkat edilmelidir.

Çocukların ateşle oynamalarına engel olunmalıdır.

Sigara içilmemesi gereken yerlerde bu kurala uyulmalıdır.

Kaynak ve kesme işlemlerinde çok dikkatli olunmalıdır.

Elektrik donanımına ehliyetsiz kişiler el sürmemelidir.

LPG tüplerinin bulunduğu mutfak ve banyolar sürekli havalandırılmalıdır.

Yangına karşı korunmak ucuzdur. Evinizde ve iş yerinizde yangına karşı önlemler almak sanıldığı kadar pahalı değil, tam tersine ucuzdur. Üstelik yangına karşı korunma cihaz ve donanımları yüksek nitelikte ve sağlam olarak üretildikleri için uzun ömürlüdür ve yıllarca hizmet verebilir.

1.8. Yangın esnasında nasıl davranılmalıdır

  1. Telaşlanmayınız.
  2. Bulunduğunuz yerde yangın ihbar düğmesi varsa ona basınız.
  3. İtfaiyeye telefon ediniz.
  4. Yangın adresini en kısa ve doğru şekilde bildiriniz.
  5. Mümkünse yangının cinsini (bina, benzin, araç vb.) bildiriniz.
  6. Yangını çevrenizdekilere duyurunuz.
  7. İtfaiye gelinceye kadar yangını söndürmek için elde mevcut imkânlardan yararlanınız.
  8. Yangının yayılmasını önlemek için kapı ve pencereleri kapatınız.
  9. Bunları yaparken kendinizi ve başkalarını da tehlikeye atmayınız.
  10. Görevlilerden başkasının yangın sahasına girmesine mani olunuz.
  • Yazı Etiketleri :
  • yangın nedir
  • yangından korunma yöntemleri
  • yangın söndürücü maddeler
  • ev ve işyerlerinde alınacak önlemler
En sık yaşanan ev kazaları ve bunlara karşı alınabilecek önlemler
Yazıyı Oku

En sık yaşanan ev kazaları ve bunlara karşı alınabilecek önlemler

Çocuklarda tik rahatsızlığı, tikin nedenleri ve tedavisi
Yazıyı Oku

Çocuklarda tik rahatsızlığı, tikin nedenleri ve tedavisi

İmam maturidi kimdir ? İmam-ı Azam'ın etkisi ve Maturidi'nin tefsir kitabı
Yazıyı Oku

İmam maturidi kimdir ? İmam-ı Azam'ın etkisi ve Maturidi'nin tefsir kitabı

Google üniversite seçimim ile üniversitenizi bulun
Yazıyı Oku

Google üniversite seçimim ile üniversitenizi bulun

Geleneksel Türk tiyatrosu ve türleri
Yazıyı Oku

Geleneksel Türk tiyatrosu ve türleri

Gezi yazısıyla ilgili örnek metinler
Yazıyı Oku

Gezi yazısıyla ilgili örnek metinler

Menu