liste
liste1

Ses olayları örnekli konu anlatımı

Ekleyen: ilketkinlik | Okundu : 181
Kategori : Türkçe Dersi Konu Anlatımları

1. KAYNAŞTIRMA HARFİ

Türkçe bir sözcükte iki ünlü harf yan yana gelmez. Sesli ile bir sözcükten sonra sesli ile başlayan ek getirildiğinde araya Y, Ş, S, N ünsüzlerinden biri gelir. Bu harflere kaynaştırma harfleri denir.

Anasının kuzusu (tamlama ekleri)
Kaleyi fethettik (-i, -e hal ekleri)
Okuyacak (gelecek zaman eki, -ecek, acak)
Altışar (üleştirme eki, -er, -ar)
Okuyan (fiilden sıfat yapan ek, -en, -an)

2. SES DÜŞMESİ

* Sonu “k” ile bitten sözcüklere küçültme eki geldiğinde “k” ünsüzü düşer.

Küçük – cük -> Küçücük
Minik – cik -> Minicik
Ufak – cık  -> Ufacık

* Bazı iki heceli sözcükler ünlü harfle başlayan bir ek aldıktan sonra hecelerindeki dar ünlü düşer.

Karın – ım -> Karnım
Şekil – i -> Şekli
Kayıp - ol -> Kaybol
Fikir – i -> Fikri

3. GENİŞ ÜNLÜ DARALMASI

Son hecesi geniş seslilerle (a-e) bitten sözcüklere -yor eki getirildiğinde geniş sesliler daralarak ı, i, u, ü
olur.

Anla – yor -> Anlıyor
Yaşa – yor -> Yaşıyor
Ye – yor -> Yiyor

4. SES TÜREMESİ

Tek heceli bazı sözcüklere küçültme eki getirildiğinde sesli türemesi olur.

Bir – cik -> Biricik
Gül – cük -> Gülücük
Genç – cik -> Gencecik

5. SERT SESSSİZ YUMUŞAMASI

Süreksiz sessizlerle bitten bir kelime sesliyle başlayan bir ek aldığında sondaki sert sessizler yumuşar.

P – ç – t – k -> (b, c, d , g(ğ))

Kitap – ım -> Kitabım
Ağaç – a -> ağaca
Yurt – umuz -> Yurdumuz
Renk – i -> Rengi
Gelecek – im -> Geleceğim

Uyarı: Özel isimlerde yumuşama sadece söyleyişte olur, yazışta olmaz.

Yazılış Söyleniş
Gemlik’e Gemliğe
Zeynep’in Zeynebin
Ahmet’e Ahmede

6. SERTLEŞME (SESSİZ BENZEŞMESİ)

Türkçe sözcüklerde sert sessizden sonra yine sert sessiz gelmelidir.
(F – S – T – K – Ç – Ş – H – P) + (c – d – g) -> ç t k

Sokak – da -> Sokakta
Türk – ce ->Türkçe
Bas – gı -> Baskı
Diş – ci ->Dişçi

7. ULAMA

Ünsüz harfle bitten sözcükten sonra ünlü ile başlayan bir sözcük geldiği zaman ulama yapılır. İki sözcük arasında noktalama işareti varsa ulama yapılmaz.

Türk askeri Mehmet Akif Ersoy

Ses olaylarıyla ilgili cümle örnekleri

İlk mektepte okuduk, biliyoruz. (Ünsüz benzeşmesi)

Şimdi hâlâ okutuluyor mu bilmiyorum; mesela "sobalarımızı ve turşularımızı kurarız, babam kömür alır, annem hırka örer vb." diye. (Ünlü daralması)

Kırlara çıkınız, kuzukulağı, yemlik, madımak toplayınız. (Ünsüz yumuşaması)

Şöööyle ufka doğru bakınız, "ufuk turu" denilen şey ne imiş anlayınız. (Ünlü düşmesi)

Sitemizde Online Test Çözün

İlketkinlik Eğlence Merkezi

Sitemiz, hukuka, yasalara, telif haklarına ve kişilik haklarına saygılı olmayı amaç edinmiştir. Sitemiz, 5651 sayılı yasada tanımlanan yer sağlayıcı olarak hizmet vermektedir. İlgili yasaya göre, site yönetiminin hukuka aykırı içerikleri kontrol etme yükümlülüğü yoktur. Bu nedenle, sitemiz uyar ve kaldır prensibini benimsemiştir. Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan bir biçimde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahipleri veya meslek birlikleri, fatih(at)ilketkinlik.com mail adresinden bize ulaşabilirler. Şikayet yerinde görüldüğü takdirde ihlal olduğu düşünülen içerikler sitemizden kaldırılacaktır.Sitemiz hiçbir şekilde kar amacı gütmemektedir ve sitemizde yer alan tüm materyaller yalnızca bilgilendirme ve eğitim amacıyla sunulmaktadır.

üst