Türkiye'nin coğrafi konumu ve etkileri

Yeryüzünde herhangi bir noktanın coğrafi koordinatlar ve coğrafi oluşumlar yardımıyla Dünya’daki yerinin belirlenmesine coğrafi konum denir. Coğrafi konum mutlak ve göreceli konum olmak üzere ikiye ayrılır.

Türkiye'nin coğrafi konumu ve etkileri

Yeryüzünde herhangi bir noktanın coğrafi koordinatlar (enlem - boylam - paralel - meridyen) ve coğrafi oluşumlar (dağ, ova, akarsu, deniz, kıta vs.) yardımıyla Dünya'daki yerinin belirlenmesine coğrafi konum denir. Coğrafi konum mutlak ve göreceli konum olmak üzere ikiye ayrılır. Dünya üzerindeki bir noktanın, matematiksel konumunu derece (°), dakika (') ve saniye (") cinsinden belirlenmesine mutlak konum denir. Başka bir deyişle mutlak konum, herhangi bir noktanın ekvatora ve Greenwich'e göre konumuna denir. Tarihsel süreçteki gelişmeler, mesafe, yön, ilişkiler, coğrafi unsurlar (yollar, denizler, önemli ülke ya da kuruluşlarla ilişki ve yakınlık vb.) gibi değişkenler açısından bir yerin başka bir yere göre konumu ise göreceli konum denir.

Türkiye'nin mutlak konumu

Paralel

  • 36°- 42° Kuzey paralelleri arasındadır.
  • Kuzey yarım kürededir.
  • Yengeç Dönencesi'nin kuzeyinde yer alır.
  • Orta kuşakta yer alır.

Meridyen

  • 26°- 45° Doğu meridyenleri arasındadır.
  • 2. ve 3. saat dilimlerinde yer alır.
  • Doğu yarım kürededir.

Türkiye'nin göreceli konumu

Doğa

  • Yakın bir jeolojik zamanda oluşmuştur.
  • Alp-Himalaya orojenezi üzerinde yer alır.
  • İklim çeşitliliği fazladır.
  • Doğal bitki örtüsü, tarım ürünü çeşitliliği ve toprak çeşitliliği fazladır.
  • Ortalama yükseltisi fazladır.
  • Yüzey şekilleri kısa mesafede değişim gösterir.
  • Asya ve Avrupa Kıtasını birbirine bağlayan köprü konumundadır.
  • Yükselti ve yer şekilleri nedeni ile aynı anda dört mevsimi yaşar.
  • Üç kıtanın birbirine yaklaştığı yerde yer alır.
  • Üç tarafı denizlerle çevrili olup iki önemli boğaza sahiptir.
  • Yer altı kaynakları bakımından zengindir.
  • Akarsular denge profiline ulaşmamıştır.
  • Dağların uzanış doğrultusu doğu - batı doğrultusundadır.
  • Deprem riski fazladır.
  • Jeotermal enerji potansiyeli fazladır.
  • Tarım ürünleri ve toprak çeşitliliği fazladır.
  • Sıcaklık değerleri doğuya doğru azalır.
  • Karasal iklimin etki alanı geniştir.

İnsan

  • Farklı kültürlerin kurulduğu, Dünya'nın en eski kültür hazinelerine sahiptir.
  • Kafkas, Balkan ve Orta Doğu ülkeleri arasındadır.
  • Tarihin ilk dönemlerinden beri önemli ticaret yolları üzerinde bulunmuştur (Baharat Yolu - İpek Yolu gibi).
  • Genç ve dinamik nüfusa sahiptir.
  • Tarih boyunca önemli göçlerin, akınların ve savaşların yapıldığı bir yerdir.
  • Tarih boyunca farklı medeniyetlere beşiklik etmiştir.
  • Doğu ile batı medeniyetleri arasında bulunur.
  • Bulgaristan, Yunanistan, Suriye, Irak, İran, Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti, Ermenistan ve Gürcistan ile komşur.
  • Dünyanın önemli enerji üretim alanı olan Hazar havzası ve Ortadoğu ile önemli enerji tüketim alanı olan Avrupa'ya yakın konumdadır.
  • Dünyanın ekonomik bakımdan gelişmiş Avrupa ülkelerine yakındır.

Türkiye Kuzey Yarım Küre'de yer alır.

Bu durum sonucunda kuzeye doğru gidildikçe;
- güneş ışınlarının geliş açısı azalır.
- sıcaklık genel olarak azalır.
- cisimlerin gölge boyları uzar.
- deniz suyu sıcaklığı ve tuzluluk oranı azalır.
- gece ve gündüz süreleri uzar.
- çizgisel hız azalır.
- yer çekimi artar.

Türkiye Yengeç Dönencesi'nin kuzeyinde yer alır.

Bu durum sonucunda;
- cisimlerin gölge yönleri daima kuzeyi gösterir.
- dağların yıl boyunca güney yamaçları Güneş'e dönük (bakı) durumdadır.

Türkiye Orta kuşakta yer alır.

Bu durum sonucunda;
- dört mevsim belirgin olarak yaşanır.
- yatayda dik olarak duran bir cismin gölgesi hiçbir zaman sıfır olmaz.
- düz zeminlere güneş ışınları hiçbir zaman dik açıyla gelmez.
- Batı rüzgârlarının etkisi altındadır.
- kışın yağışlar cephesel kökenlidir.

Türkiye 26° - 45° Doğu meridyenleri arasında yer alır.

Bu durum sonucunda;
- Doğu Yarım Küre'de yer alır.
- doğusu ile batısı arasında 76 dakika yerel saat farkı bulunur.
- 2. ve 3. saat dilimlerinde yer alır.

Türkiye'de ortalama yükseltisi oldukça fazladır ve batıdan doğuya doğru gittikçe yükselti artar.

Bu durum sonucunda;
- sıcaklık değerleri batıdan doğuya gittikçe azalır,
- karasallık batıdan doğuya gittikçe artar,
- sıcaklık farkı doğuya doğru artar,
- kar yağışı ve karın yerde kalma süresi doğuya doğru artar,
- tarım ürünlerinin hasatı doğuya doğru gecikir,
- don olayı doğuya doğru artar.

Türkiye genç ve dinamik nüfusa sahiptir.

Bu durum sonucunda;
- genç bağımlı nüfus fazladır.
- demografik yatırımlar fazladır.
- tüketici nüfus fazladır.

Türkiye üç tarafı denizlerle çevrili, yer şekilleri bakımından zengin iki yarımada üzerinde bulunur.

Bu durum;
- iklim çeşitliliğini etkiler,
- tarım ürünleri çeşitliliğini etkiler,
- toprak çeşitliliğini etkiler,
- balıkçılık faaliyetlerini etkiler,
- turizm faaliyetlerini etkiler,
- ulaşımı ve ülke savunmasını etkiler.

Türkiye, Alp-Himalaya orojenez kuşağı'da yer alır.

Bu durum sonucunda;
- genç oluşumlu bir ülkedir.
- eğim ve engebesi fazladır.
- ortalama yükseltisi fazladır.
- akarsular denge profillerine ulaşamamışlardır.
- deprem riski fazladır.
- jeotermal enerji potansiyeli yüksektir.

  • Yazı Etiketleri :
  • göreceli konum
  • mutlak konum
  • coğrafi konumun etkileri
Türkiye'nin platoları (aşınım, tabaka düzlüğü, lav, karstik platolar)
Yazıyı Oku

Türkiye'nin platoları (aşınım, tabaka düzlüğü, lav, karstik platolar)

Türkiye'nin dağları (orojenik ve volkanik hareketlerle meydana gelen dağlar)
Yazıyı Oku

Türkiye'nin dağları (orojenik ve volkanik hareketlerle meydana gelen dağlar)

Türkiye arazisinin jeolojik değişimi
Yazıyı Oku

Türkiye arazisinin jeolojik değişimi

Türkiye'deki yer şekillerinin temel özellikleri ve dağılışı
Yazıyı Oku

Türkiye'deki yer şekillerinin temel özellikleri ve dağılışı

Levha hareketlerinin sonuçları
Yazıyı Oku

Levha hareketlerinin sonuçları

Geçmişten günümüze ekonomik faaliyetlerin sınıflandırılması
Yazıyı Oku

Geçmişten günümüze ekonomik faaliyetlerin sınıflandırılması

Menu